Ειδήσεις για την Κεφαλονιά και τους Κεφαλονίτες

Κατηγορίες: Βιβλίο Βιβλιοθήκη Δήμητρα Σταυρίδου Ελληνική Πεζογραφία Λογοτεχνία Πεζογραφία Ex Libris

«Αμανίτα Μουσκάρια», Π. Μεθενίτης,
εκδ. Καστανιώτη
Όταν διάβασα την υπόθεση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου «Αμανίτα Μουσκάρια», τράβηξε αμέσως την προσοχή μου αυτή η ιστορία για το παραισθησιογόνο μανιτάρι όπως την αφηγείται ο ήρωας -αφηγητής του βιβλίου, ένας σαραντάρης δημοσιογράφος που περιηγείται την Ελλάδα γράφοντας για ένα ταξιδιωτικό περιοδικό ενώ θα ήθελε να είναι συγγραφέας. Όμως το γλυκο μού χάλασε λίγο όταν διάβασα το βιογραφικό του Παύλου Μεθενίτη στο αυτί του εξωφύλλου: γεννημένος το ’62, δημοσιογράφος. «Έλεος» σκέφτηκα, «άλλο ένα βιβλίο με πρωταγωνιστή το άλτερ έγκο του συγγραφέα...» Το παράτησα και προχώρησα σε άλλα ράφια του βιβλιοπωλείου. Μετά από λίγο, ξαναγύρισα. Αμανίτα Μουσκάρια. «Η αιτία που ξεκλήρισε ολόκληρη διμοιρία ανταρτών το 1943 στη Μακεδονία» έγραφε σε ένα άλλο σημείο στο οπισθόφυλλο. Να πάρει! Η περιέργειά μου ήταν πάντα, ευτυχώς, μεγαλύτερη από την προκατάληψή μου. Το αγόρασα τελικά και... τι καλά που έκανα!

Το «Αμανίτα Μουσκάρια» ξεκινά μ’ ένα οικογενειακό επιμνημόσυνο γεύμα στο πατρικό του κεντρικού ήρωα, του δημοσιογράφου Ηλία Πανταζή. Γύρω από το τραπέζι ο στρατιωτικός πατέρας, η δασκάλα μάνα (και οι δύο συνταξιούχοι πια) και ο αποτυχημένος πρωτότοκος γιος τους, ο Ηλίας. Απόντας είναι ο μικρός γιος της οικογένειας, ο δεύτερος «σκάρτος» κατά την κρίση του πατέρα, ο Πέτρος, ο πρεζάκιας που πυροβολήθηκε ενώ έκλεβε την τσάντα μιας γυναίκας για τη δόση του. 

Με φόντο λοιπόν ένα σπίτι που πενθεί το θάνατο του παιδιού του που ήταν βουτηγμένο στα ναρκωτικά, και με αυτόν τον τίτλο, θα περίμενε κανείς ότι το «Αμανίτα Μουσκάρια» περιγράφει ψυχεδελικά ταξίδια και ονειρικές πτήσεις σε τεχνητούς παραδείσους. Όμως όχι. Η ιστορία του Ηλία, πρώην αναρχικού που απεχθάνεται οτιδήποτε εθνικοπατριωτικό και στα σαράντα του έχει ακόμα κοτσίδα και καβαλάει μηχανή, είναι δομημένη πάνω στους ρυθμούς της απαιτητικής του καθημερινότητας: δημοσιογραφεί για ένα ταξιδιωτικό περιοδικό ενώ θα ήθελε να είναι συγγραφέας, έχει μια μακρόχρονη σχέση με μία γυναίκα, την οποία επιμένει να κρατάει σε απόσταση, τον στοιχειώνει ο θάνατος του μικρού ναρκομανή αδερφού του, τον βασανίζει η απόρριψη του πρώτου του βιβλίου από πέντε εκδότες και νιώθει υπερβολικά κουρασμένος για να αποδείξει ή να παλέψει για οτιδήποτε θα τον εξιλέωνε στα μάτια του αυστηρού του πατέρα. Οι γονείς του, δύο άνθρωποι του καθήκοντος, ανήκουν σε μια άλλη γενιά.

Μετά από έναν βίαιο καβγά με την ερωμένη του, ο Ηλίας ξεκινά με τη μηχανή του για τη νέα του δημοσιογραφική αποστολή. Προορισμός είναι το Πάικο, στα σύνορα με τα Σκόπια, όπου θα γευτεί και θα περιγράψει στη συνέχεια στους αναγνώστες του, τις γεύσεις και μυρωδιές του τόπου. Στο δρόμο, διάφορα περιστατικά θα τον φέρουν σε επαφή με περίεργους τύπους, όπως ο Μάρκος ο Τούρμπος, ο τσιγγάνος με το καταφτιαγμένο αγροτικό, που βοηθάει τον Ηλία με το σκασμένο λάστιχο της μοτοσυκλέτας του και του χαρίζει μια σακουλίτσα χασίς, και τον Ιάσονα, ένα νεαρό αναρχικό τον οποίο ο Ηλίας σώνει από βέβαιο θάνατο κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου στη Θεσσαλονίκη. Στο σημείο αυτό, να πω ότι, κατά τη γνώμη μου, αυτές οι συναντήσεις, που στάθηκαν αμφότερες αφορμή προβληματισμού και ενδοσκόπησης για τον ήρωα, δεν ήταν ακριβώς περιττές, αλλά περίσσευαν κατά κάποιο τρόπο στο βιβλίο. Θέλω να πω, όταν ο βασικός σου ήρωας έχει μια τόσο ταραγμένη και ματαιωμένη ιστορία πίσω του, όσο και μια ξεχαρβαλωμένη πραγματικότητα στο παρόν του, δεν τον φορτώνεις με επιπλέον περιπέτειες ως προεόρτια στη βασική «περιπέτεια» που ακολουθεί και πάνω στην οποία στηρίζεται όλο το βιβλίο, από τον τίτλο και την πλοκή μέχρι το τέλος του. Με άλλα λόγια, πολλοί Έλληνες συγγραφείς, μεταξύ τους και ο Μεθενίτης σε αυτό το βιβλιο, μάλλον δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι δε χωράνε όλα μέσα σε μια ιστορία, δε λέγονται όλα με ένα βιβλίο.

Το παραισθησιογόνο μανιτάρι
Αμανίτα Μουσκάρια
Πίσω τώρα στην ιστορία: φτάνει λοιπόν ο Ηλίας στο Πάικο. Εκεί γνωρίζει το Ντρούγκαρο, έναν γέρο Σλαβομακεδόνα, τόσο αριστοτεχνικά ζωγραφισμένο από την πένα του Μεθενίτη, που γι αυτό και μόνο το λόγο αξίζει να διαβαστεί αυτό το βιβλίο. Πρόκειται για έναν αυθεντικό μυθιστορηματικό ήρωα με κοφτερή γλώσσα κι ακόμα αιχμηρότερη ματιά στα πράγματα που διηγείται στον Ηλία την ιστορία για τη διμοιρία των ανταρτών, αντρών και γυναικών, που κατανάλωσε το παραισθησιογόνο μανιτάρι με αποτέλεσμα να αλληλοσφαχτούν στο βουνό εν έτει 1943. Και, το πιο ωραίο είναι ότι η αφήγηση αυτή, μαζί με κάποιες δεύτερες ιστορίες από τη ζωή του καθενός, συμβαίνει ενώ οι δύο άντρες τρώνε και οι ίδιοι τα «τρελομάνταρα»... Το τέλος της ιστορίας, αν και τραγικό, κατορθώνει να δικαιώσει την πορεία του Ηλία που ξεπληρώνει τα δικά του ηθικά χρέη και που μπορεί απερίσπαστος πια να συντάξει το πολυτελές λεύκωμα με τα σκυλάδικα της επαρχίας που ονειρεύεται από την αρχή του βιβλίου. Πόσο 90's αυτό το τελευταίο, αλλά μάλλον ταιριαστό με τον πρωταγωνιστή Ηλία. 

Από το ομώνυμο graphic novel
των εκδόσεων Γνώση.
Το βιβλίο είναι καλογραμμένο και με γλώσσα προσεγμένη και στρωτή. Είναι ευτύχημα που ο συγγραφέας, αν και χρόνια δημοσιογράφος, δεν υποκύπτει, όχι εμφανώς τουλάχιστον, στη διαφημιστική, πιασάρικη γλώσσα των (περισσότερων) εντύπων και των καιρών... Το «Αμανίτα Μουσκάρια» κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2007 και κατά τη γνώμη μου δεν έτυχε της προσοχής που του άξιζε από το αναγνωστικό κοινό. Φαίνεται όμως ότι θα έχει μία ακόμα ευκαιρία καθώς το βιβλίο κυκλοφόρησε πέρυσι σε μορφή graphic novel από τις εκδόσεις Γνώση, σε εικονογράφηση Θανάση Πέτρου. Αυτή η έκδοση ίσως λειτουργήσει ως έναυσμα προκειμένου οι αναγνώστες να ανακαλύψουν ένα ενδιαφέρον, σύγχρονο ελληνικό μυθιστόρημα.



Δήμητρα Σταυρίδου 
μεταφράστρια 









Σχολιάστε το άρθρο


Σχετικά άρθρα