Μια Κεφαλονίτισσα συναντάει τον Νόαμ Τσόμσκι

Έναν από τους σημαντικότερους διανοητές της εποχής μας, τον γλωσσολόγο, φιλόσοφο και πολιτικό ακτιβιστή συνάντησε από κοντά η Κεφαλονίτισσα εκπαιδευτικός, .


Η ίδια περιγράφει τον Τσόμσκι ως έναν «απλό και προσιτό άνθρωπο, ακούραστο, παρά τα 85 του χρόνια, που ακούει με ενδιαφέρον το συνομιλητή του».

Εδώ και ένα χρόνο αλληλογραφούσε μαζί του με αφορμή μια σχολική εργασία: «τού έστειλα e-mail πέρσι τον Οκτώβριο και την άλλη μέρα είχα απάντηση (κόντεψα να λιποθυμήσω όταν είδα Re: από Noam Chomsky στα εισερχόμενά μου!)», γράφει χαρακτηριστικά.

Η συνέντευξη

Έτσι, λίγο καιρό μετά, στο site του Εσπερινού Γυμνασίου Αργοστολίου και στα πλαίσια μιας σχολικής εργασίας για τις θεωρίες συνωμοσίας και τους αστικούς θρύλους, οι συντελεστές της εργασίας παίρνουν αποκλειστική συνέντευξη από τον ίδιο τον Νόαμ Τσόμσκι (!) αλλά και από έναν άλλο καθηγητή του ΜΙΤ, τον χημικό Donald Sadoway, ο οποίος συνομίλησε μαζί τους, μέσω skype για τα chemtrails. 

Η συνέντευξη του Εσπερινού Γυμνασίου Αργοστολίου με τον Νόαμ Τσόμσκι

Το Εσπερινό Λύκειο Αργοστολίου παίρνει συνέντευξη από τον Noam Chomsky με θέμα τις Θεωρίες Συνωμοσίας και τους Αστικούς Θρύλους
Μετάφραση από αγγλικά: Μ. Θεοφιλάτου


Για ποιο λόγο τόσοι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να πιστέψουν σε θεωρίες συνωμοσίας αβίαστα, δηλαδή χωρίς να έχουν ερευνήσει την εγκυρότητα των επιχειρημάτων και των τεκμηρίων που προβάλλουν οι συνωμοσιολόγοι;
Δεν έχω δει ποτέ κάποια σοβαρή μελέτη, ούτε έχω διεξάγει καμία ο ίδιος. Μπορώ λοιπόν να σχολιάσω με βάση αποκλειστικά και μόνο την εμπειρία μου, η οποία βέβαια είναι προσωπική και δεν είναι ούτε εξαντλητική ούτε τυχαία, αλλά είναι αρκετά εκτεταμένη.
Πιστεύω πως ο κύριος λόγος είναι ότι πολλοί άνθρωποι νιώθουν χαμένοι σε έναν κόσμο που τους αφήνει απομονωμένους και μόνους, χωρίς υποστηρικτικές δευτερεύουσες δομές. Η ύπαρξή τους είναι επισφαλής και αβέβαιη, υποφέρουν λόγω παράνομων εξουσιών και δυνάμεων που δεν μπορούν να κατανοήσουν – όχι τόσο επειδή είναι πράγματι τόσο σκοτεινές, αλλά επειδή τα δογματικά συστήματα τις κρατούν κρυφές από την κοινή θέα – και καταλήγουν εν τέλει να μην έχουν εμπιστοσύνη στην εξουσία. Οι δημοσκοπήσεις στις ΗΠΑ δείχνουν ότι υπάρχει τεράστια έλλειψη εμπιστοσύνης σε σχεδόν όλους τους θεσμούς. Ο κόσμος λοιπόν έχει την τάση να συσπειρώνεται προς ομάδες και πεποιθήσεις που προσφέρουν μια κάποια στήριξη καθώς και εμφανείς εξηγήσεις για γεγονότα που δεν μπορούν να καταλάβουν – είτε πρόκειται για θρησκευτικές ομάδες, είτε για συνωμοσιολογικές σέκτες. Από την παιδική ηλικία και μετά και σε όλους τους πολιτισμούς, οι άνθρωποι ψάχνουν για εξηγήσεις σε εκείνα που δεν φαίνονται να βγάζουν κανένα νόημα: κρυφές δυνάμεις και αιτίες, πνευματικοί παράγοντες, κάτι που θα δώσει εμφανές νόημα σε έναν εχθρικό κόσμο.
Όλο αυτό ξεκίνησε από πολύ παλιά. Ο Eric Fromm το περιέγραψε πολύ καλά στο έργο του Escape from Freedom το 1941. Γίνεται πιο επικίνδυνο με την επίθεση του νεοφιλελεύθερου ατομικισμού και την απόγνωση που φέρει για έναν κόσμο που γκρεμίζεται, χωρίς ελπίδα.

Αν και είχαμε αρχικά σκοπό να ερευνήσουμε αρκετές θεωρίες συνωμοσίας, σύντομα ανακαλύψαμε ότι η κάθε θεωρία είχε τόσες πλευρές που δεν καταφέραμε να χωρέσουμε παραπάνω από μια σε ένα τετράμηνο. Εστιάσαμε λοιπόν στις χημικές ουρές και τη συσχέτισή τους με την τροποποίηση του καιρού και την κλιματική αλλαγή. Θα θέλαμε πρώτ’απ’ολα την άποψή σας για τις χημικές ουρές (chemtrails): αποτελούν ή όχι πραγματικότητα;
Δεν γνωρίζω κανένα λόγο για να πάρουμε το θέμα στα σοβαρά. Πιστεύω όμως ότι οι ιδέες αυτές εντάσσονται αρκετά καλά στο πλαίσιο που μόλις περιέγραψα. Η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, και είναι απειλητική. Πέρα από κάθε αμφιβολία υπάρχουν εξωτερικές δυνάμεις που προσπαθούν να ελέγξουν, να εξουσιάσουν και να επέμβουν στις ζωές μας. Στη Δύση ως επί το πλείστον πρόκειται για συγκεντρωμένες δυνάμεις ιδιωτικών συμφερόντων, οι οποίες φυσικά προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή σε κυβερνητικές παρεμβάσεις οι οποίες είναι πέρα για πέρα πραγματικές· η απόλυτα ορατή δύναμη του ιδιωτικού τομέα στη διαμόρφωση ιδεολογικών θεσμών διευκολύνει την προσπάθεια αυτή.
Στην πορεία της έρευνάς μας μιλήσαμε μέσω Skype με το συνάδελφό σας στο κ. Donald Sadoway. Ρωτήσαμε τον κ. Sadoway για τη Γεωμηχανική (Geoengineering) και μας είπε ότι τα άνω στρώματα της ατμόσφαιρας ψεκάζονται με ανακλαστικά σωματίδια – στην ουσία βαριά μέταλλα – με σκοπό την αντανάκλαση μέρους της ακτινοβολίας του ήλιου σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και του φαινομένου του θερμοκηπίου. Πόσο ηθική είναι όμως η προσπάθεια αντιστάθμισης ενός επικίνδυνου επακόλουθου της ανθρώπινης δραστηριότητας – όπως η κλιματική αλλαγή – με περισσότερη ανθρώπινη δραστηριότητα – όπως η γεωμηχανική – ειδικά όταν η τελευταία δεν έχει ερευνηθεί επαρκώς σε σχέση με τη μακροπρόθεσμη επίδρασή της στην ανθρώπινη υγεία;  
Δεν έχω υπόψη μου ότι γίνεται κάτι τέτοιο σε επίπεδο μεγαλύτερο από μια πολύ περιορισμένη πειραματική κλίμακα. Η Γεωμηχανική θα πρέπει να ερευνηθεί ενδελεχώς και με διαφάνεια, και το κοινό θα πρέπει να ενημερωθεί και να εμπλακεί πριν πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο σε επίπεδο πιο πέρα από τα περιορισμένα πειράματα. Όμως ακόμα κι αυτά τα πειράματα θα πρέπει να γίνονται εις γνώση του κοινού.    
Διαπιστώσαμε επίσης ότι υπάρχει σοβαρός σκεπτικισμός σε κύκλους διανοουμένων για το αν η κλιματική αλλαγή είναι όντως πραγματική, ή αν έχει επινοηθεί ως μια παγκόσμια απειλή προκειμένου να επιτυγχάνεται ταυτόχρονα ο έλεγχος των πληθών και η δημιουργία μεγάλων κερδών για τους ισχυρούς. Τα τεκμήρια αμφισβητούνται ευρέως, πολλά λέγονται για την τροποποίηση του καιρού και ανακαλύψαμε και οι ίδιοι αντιφατικά στοιχεία: για παράδειγμα σ’αυτό το βίντεο ένα μέλος της οικογένειας Rothschild παραδέχεται ανοιχτά ότι έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις σε συστήματα πρόγνωσης του καιρού στην Κίνα, ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει ότι η θέσπιση ενός ενιαίου παγκόσμιου νομίσματος θα ήταν καλή ιδέα. Ποια η γνώμη σας;
Αυτό κατά τη γνώμη μου αποτελεί σύμφωνα με τον Jeremy Bentham “ανοησίες σε ξυλοπόδαρα”. Τα τεκμήρια της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, σε μεγάλη κλίμακα, δεν αμφισβητούνται, τουλάχιστον όχι στους κύκλους των καταξιωμένων επιστημόνων. Αντιθέτως εδώ υπάρχει ομοφωνία σε βαθμό σπάνιο για τόσο πολύπλοκα ζητήματα. Είναι αλήθεια ότι πολλά από αυτά που συμβαίνουν δεν γίνονται αντιληπτά, που σημαίνει ότι η κατάσταση ενδέχεται να είναι ακόμη χειρότερη από αυτήν που υποψιάζεται η ομοφωνία. Και βέβαια η τροποποίηση του καιρού είναι γεγονός. Η τεχνική “cloud seeding” (δημιουργία τεχνητής βροχής) συμβαίνει εδώ και 50 χρόνια. Και οι επενδύσεις των Rothschild για την πρόγνωση του καιρού στην Κίνα δεν έχουν κάτι ουσιαστικό να μας πουν. Υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ιδέα του ενιαίου παγκόσμιου νομίσματος: οι προτάσεις για “bancor” του John Maynard Keynes είναι η πιο γνωστή περίπτωση. Είχε καλά επιχειρήματα, υπάρχει σοβαρή διαμάχη για το ζήτημα αυτό, αλλά δεν έχει καμία σχέση με τα θέματα που συζητάμε εδώ.
Η τελευταία μας ερώτηση έχει να κάνει με τις θεωρίες συνωμοσίας και τους αστικούς θρύλους ως πεδία επιχειρηματικής δραστηριότητας. Παρακολουθήσαμε βίντεο που έφτιαξαν δημοφιλείς συνωμοσιολόγοι στην Ελλάδα και μιλήσαμε για τα κέρδη που αποκομίζουν στον “ανιδιοτελή” σκοπό της αποκάλυψης κρυμμένων αληθειών. Συζητήσαμε επίσης το νεολογισμό “slacktivism”, μέσω του οποίου καλοπροαίρετοι πολίτες εξαπατώνται στο να πιστέψουν ότι η προώθηση τραγικών ιστοριών μέσω e-mail και μέσων κοινωνικής δικτύωσης βοηθάει τις οικογένειες που εμπλέκονται στις τραγωδίες αυτές, ενώ στην πραγματικότητα οι περισσότερες από αυτές τις ιστορίες δεν είναι παρά απάτες. Γιατί είναι τόσο ευάλωτος ο κόσμος σε τέτοιου τύπου εκμετάλλευση;

Ο κόσμος είναι εξίσου ευάλωτος στην εκμετάλλευση από τα κρατικά λαχεία, τα οποία έχουν ως κύριο στόχο τους φτωχούς. Αποτελούν μια μορφή ληστείας έναντι ανθρώπων που έχουν λίγες ελπίδες για οτιδήποτε καλό στη ζωή αυτή, που δεν έχουν επίγνωση ότι σπαταλούν τους περιορισμένους πόρους που διαθέτουν και που γοητεύονται από την προπαγάνδα για τους σπάνιους νικητές με την ελπίδα “γιατί να μην είμαι κι εγώ;” Μελέτες έχουν δείξει τον αναμενόμενο συσχετισμό μεταξύ του χαμηλού επιπέδου μόρφωσης και της συμμετοχής σε λαχειοφόρα παιχνίδια. Με τον ίδιο τρόπο ξεγελιέται ο κόσμος από διάφορα άλλα είδη απάτης. Μάλιστα, ακόμα και οι εύλογες πρωτοβουλίες  πολύ συχνά φέρνουν σαφώς μικρότερο αποτέλεσμα από το αναμενόμενο: για παράδειγμα, προγράμματα βοήθειας τα οποία καταλήγουν εν τέλει να χρηματοδοτούν ΜΚΟ και εργολάβους.

Η συνάντηση στην Αμερική

Το Stata Center του ΜΙΤ

Η Μίνα Θεοφιλάτου όμως δεν θα μείνει εκεί. Εξαιτίας μιας συνεδρίασης του ΔΣ της Διεθνούς Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής CSTA, της οποίας είναι Διεθνής Εκπρόσωπος, θα ταξιδέψει έως την Αριζόνα της Αμερικής. Στην επιστροφή θα σταματήσει στη Βοστώνη ειδικά για να επιδιώξει να γνωρίσει από κοντά τον άνθρωπο που αναγέννησε τη γλωσσολογία, συνδέοντας παράλληλα το όνομά του με πολλά από τα επαναστατικά και ακτιβιστικά κινήματα της εποχής μας. 

Και φυσικά, θα καταφέρει να τον συναντήσει.  
Η συνάντηση έγινε στο γραφείο του, στο Stata Center του MIT και, όπως μας είπε η ίδια, μίλησαν για την επικαιρότητα στην Ελλάδα, την εκπαίδευση κ.α. ενώ της έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, πέρα από την απλότητά του το γεγονός ότι έκανε συνεχώς ερωτήσεις και κρατούσε σημειώσεις από αυτά που εκείνη έλεγε. 
Η κ. Θεοφιλάτου ηχογράφησε τη συνομιλία και μόλις τελειώσει η απομαγνητοφώνηση θα μας στείλει αναλυτικά τη συζήτηση που έκαναν.


Σύνταξη/επιμέλεια: Κεφαλονίτικα Νέα