Οι μπόμπιρες από την Κεφαλονιά και η «Μεγάλη Απόδραση» με βάρκα από την Αθήνα

Αύγουστος του 1953.

Χιλιάδες ξεσπιτωμένα παιδιά που γλίτωσαν από τους καταστροφικούς σεισμούς της Κεφαλονιάς φιλοξενούνται στις παιδουπόλεις της Γλυφάδας, της Λάρισας και του Βόλου (όπως συμπληρώνει αναγνώστης μας στα σχόλια, τα παιδιά από τη Σάμη πήγαν στην παιδούπολη της Θεσσαλονίκης).

Οι «παιδουπόλεις», το ιδιότυπο αυτό δίκτυο ιδρυμάτων, έμπνευση της βασίλισσας Φρειδερίκης, ήταν για πολλούς η μετεμφυλιακή εκδοχή του παιδομαζώματος, ένας τρόπος να συγκεντρώνονται τα παιδιά που διέμεναν σε  «εμπόλεμες» περιοχές, και να δέχονται, ασφαλώς, την κατάλληλη… εθνική αγωγή.

Όμως εκείνη την εποχή φάνταζε παράδεισος για τη φιλοξενία των χιλιάδων παιδιών από την και τη Ζάκυνθο αφού τα σπίτια τους είχαν καταστραφεί ολοσχερώς, τρόφιμα δεν υπήρχαν και οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Ο χρόνος διαμονής ήταν θεωρητικά «μέχρις ολοκληρώσεως των εργασιών ανοικοδόμησης», πρακτικά όμως ήταν άγνωστος. Πολλά παιδιά έμειναν για περισσότερα από δύο χρόνια εκεί.

Μόνο στη Γλυφάδα, υπολογίζεται ότι φιλοξενούνταν πάνω από 1200 Κεφαλονιτόπουλα, χωρισμένα σε «κοινότητες».

Ο ήταν ένα από αυτά τα παιδιά. Στην εκδήλωση μνήμης για τους σεισμούς του 53 που διοργανώθηκε με αφορμή την επιστροφή του ισραηλινού Eli Likvornik μετά από 60 χρόνια στην Κεφαλονιά (ήταν μέλος της ισραηλινής ναυτικής δύναμης που έσπευσε αμέσως να βοηθήσει)  ο Βαλλιανάτος μίλησε για εκείνες τις ημέρες στις παιδουπόλεις.

Ο Μάκης Βαλλιανάτος σήμερα

Εξιστορεί το πώς πήγε εκεί παρά την αντίθετη θέληση του πατέρα του, αλλά και το πώς, παρέα με τον σκηνοθέτη και οπερατέρ Γιάννη Παπαδάτο, τον Νίκο Μποζά και άλλους 3-4 Κεφαλονίτες μπόμπιρες των 9-10 ετών, άρπαξαν μία βάρκα και σαλπάρανε από την Γλυφάδα για να επιστρέψουν στο αγαπημένο τους νησί.

Τα παιδιά της 9ης με αρχηγό τον Μάκη

Ο
σήμερα επί το έργον

Μιλήσαμε και με τον Γιάννη Παπαδάτο, τον έτερο επίδοξο θαλασσοπόρο, ο οποίος επιβεβαίωσε το γεγονός, θυμήθηκε ότι «ο Μάκης ο Βαλλιανάτος ήταν ο αρχηγός της… συμμορίας» και συμπλήρωσε ότι όλο αυτό έγινε με άκρα μυστικότητα τα ξημερώματα. Όμως κάποιος τους κατάλαβε και τους «κάρφωσε» στους επόπτες (ευτυχώς, εδώ που τα λέμε) με αποτέλεσμα, λίγο μετά που πρόλαβαν να ανοιχτούν στα νερά του Σαρωνικού, βάζοντας πλώρη για την επιστροφή στην πατρίδα, να τους βρουν και να τους μαζέψουν πίσω.

«Δεν πάει άλλο, πρέπει να επιστρέψουμε στην Κεφαλονιά», θυμάται ο Παπαδάτος ότι έλεγαν μεταξύ τους πριν από το εγχείρημα. «Οι μέρες περνούσαν και κανείς δεν ήξερε πότε θα γυρνούσαμε στο νησί. Έτσι αποφασίσαμε να γυρίσουμε μόνοι μας» θα πει ο γνωστός οπερατέρ και σκηνοθέτης, ο οποίος θυμάται ότι μαζί τους ήταν και ο Γεράσιμος Σουρβάνος. Θυμάται επίσης ότι κάποιους από την παρέα, με πρώτο και καλύτερο τον αρχηγό, «για να τους σπάσουν τον τσαμπουκά», όπως μας είπε, «γι’ αυτό που είχαν κάνει, τους πήραν και τους πήγαν στην Εκάλη, όπου βρίσκονταν και άλλα παιδιά από την Κεφαλονιά, κυρίως αυτά που είχαν κάποιο μέσο με τον Ερυθρό Σταυρό».

Το πλοίο Πηνειός
Το πλοίο Αξιός

Τέλος, μας μίλησε για εκείνο το βράδυ που τα μεταγωγικά πλοία  «Αξιός» και «Πηνειός» πήραν τα παιδιά από την Κεφαλονιά: «Βράδυ μας πήραν τα πλοία, μας έδωσαν κάτι να φάμε και μετά μας έβαλαν σε κάτι κρεβάτια, το ένα πάνω απ’ το άλλο, και το πρωί βρεθήκαμε στην Πάτρα.
Πήραμε τον «τσάπα τσούπα» (σιδηρόδρομο) και την άλλη μέρα το απόγευμα φτάσαμε στη Βούλα, μας πετάξανε τα ρούχα, μας ξεγυμνώσανε, μας έβαλαν κάτω από τα ντους, μας περάσανε από γιατρούς να μας ελέγξουν. Μας δώσανε κάποια ρούχα… κι αυτό ήταν όλο.»

Δείτε στο video τον Μάκη Βαλλιανάτο να περιγράφει μοναδικά την «Μεγάλη Απόδραση» από την Γλυφάδα. Δείτε επίσης, τι ήταν αυτό που τον έκανε να περπατήσει από την Εκάλη μέχρι την Καλλιθέα ξυπόλητος.

Σύνταξη/επιμέλεια: Κεφαλονίτικα Νέα
Οι φωτογραφίες των παιδουπόλεων είναι από το http://karteria1.blogspot.gr/
Φωτογραφία Γιάννη Παπαδάτου: inkefalonia