Ομόκεντροι Κύκλοι (Σταύρος Αντύπας)

Στην πολιτική γεωμετρία, αξιώσεις και θεωρήματα, δεν έχουν χρόνο ζωής. Τελευταία και πιο τρανή απόδειξη γι αυτό, το εγχείρημα μιας άλλου είδους ριζοσπαστικής εξουσίας που τείνει μετά το στάδιο της αυτογελοιοποίησης, στην ολική κατάρρευση. Αντίθετα, στην κοινωνία, διεργασίες και  διαδικασίες που γεννήθηκαν και στην πορεία διαψεύστηκαν, πάντα αφήνουν «μαγιά»  για επερχόμενες ζυμώσεις και εξελίξεις.

Η εμπειρία των τελευταίων χρόνων, αναμφίβολα, παραμένει συμπαγής και χρήσιμη. Η ανάγκη ταύτισης μιας ή μάλλον πολλών κοινωνικών διεκδικήσεων με έναν πολιτικό φορέα προσανατολισμένο να εμβολίσει ένα σύστημα εξουσίας, αρχών, μεγεθών και αξιωμάτων, κατέδειξε δυστυχώς με τρόπο θλιβερό πως η όποια κατάργηση ή αντιπροσώπευση του συνολικού υποκειμένου και η ανάθεση ρόλων και σκοπών στην ενός κόμματος αρχή, δεν μπορεί να εκφράσει γνήσια και αποτελεσματικά την βαθειά ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη, για αναδιανομή αγαθών και παροχών, για την απαραίτητη πολιτική και κοινωνική χειραφέτηση. Το αντίθετο,  η ανάγκη αυτή, αναγκαίο συστατικό της εξέλιξης των κοινωνιών, βαλτώνει σε επιμέρους διαχειριστικούς ελιγμούς, καθόλα απρόσφορους και αναποτελεσματικούς,  που καταλείπουν βαθειά μελαγχολία, εσωστρέφεια και αδράνεια, που διακόπτουν βίαια κι επικίνδυνα την κοινωνική επιτάχυνση.

Ίσως, εάν το συνολικό εγχείρημα της «ριζοσπαστικοποίησης» δεν είχε ως απώτερο σκοπό αποκλειστικά την εξουσία, είτε στις πραγματικές διαστάσεις της είτε στην ψευδαίσθησή της, τα πράγματα να ήταν αλλιώς.  Σε καμία περίπτωση, όμως, κύριο μέλημα του ανερχόμενου τότε φορέα της ριζοσπαστικής αριστεράς δεν υπήρξε η αναβάπτιση της κοινωνίας σε πρωταγωνιστή των αναγκαίων διεκδικήσεων, αλλά περισσότερο η αντιπροσώπευσή του σε μια διαπραγματευτική συνδιαλλαγή με κυρίαρχους μηχανισμούς που για κανέναν και τίποτα δεν θα σήκωναν τα χέρια ψηλά, παραχωρώντας όχι τόσο μέρος των κερδών τους σε συνθήκες ακραίας κερδοφορίας, αλλά λίγο χώρο για ένα διαφορετικό όραμα και μια άλλη προοπτική. Και κει ακριβώς βρίσκεται η πολιτική αφέλεια της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.

Έστω όμως κι έτσι, τα πράγματα πήραν το δρόμο τους. Και παρά την αρχική αμηχανία, η κοινωνία ξαναδοκιμάζεται σε ένα νέο στοίχημα, από παλιά αποτυπωμένο, αν και ανεκμετάλλευτο, στο γονίδιο της. Εξοστρακίζοντας σταθερά και ολοένα ταχύτερα τα βαρίδια της πολιτικής ανάθεσης, αντιλαμβανόμενη την μια και μοναδική πλέον ανάγκη επιβίωσης σε συνθήκες ακραίας κατάρρευσης και ληστρικής διαμέλισης, ψάχνει διακριτικά το σχήμα της σωτηρίας της. Κι αυτό δεν είναι άλλο, από τον ίδιο τον κύκλο της.

Ομάδες παραγωγών, οργανώσεις και κινήματα, παρέες φίλων και ενώσεις ενδιαφερόντων, επαγγελματικοί κλάδοι και τοπικά σωματεία, εγκαταλείπουν την πολιτική συζήτηση για διεκδίκηση ρόλου σε μια νέα εξουσία υπό την ηγεσία «Συνασπισμένων Ριζοσπαστών» και στρέφονται στην δική τους συσπείρωση που φτάνει μέχρι και την αυτοοργάνωσή τους. Δημιουργούν έναν εσωτερικό μηχανισμό έκφρασης και διεκδίκησης, συχνά αμεσοδημοκρατικής λειτουργίας, στήνουν τις δικές τους αγορές, την δική τους «εκκλησία» (ο όρος ανήκει στον Γ. Κρούσσο) και προετοιμάζουν τον βατήρα για το μεγάλο τους άλμα.  Η εξέλιξη αυτή, αν και προς το παρόν σε αρχικό στάδιο, είναι ένα σημαντικό επίτευγμα που παράλληλα αποτελεί και το μεγάλο ζητούμενο: Αλλάζει την κοινωνική αντίληψη περί συνεταιρισμού. Περιθωριοποιεί την παρηκμασμένη και ξεπεσμένη έννοια του ατομικού  συμφέροντος, εντάσσει το προσωπικό συμφέρον στο συλλογικό ως μόνη δυνατότητα επιβίωσης, ξεκαθαρίζει την εδώ και δεκαετίες σκόπιμη διαπόμπευση της συνεταιριστικής ή συνεργατικής αντίληψης από τις κρατικές μεθοδεύσεις και εκμεταλλεύσεις, δίνει καθαρά μια νέα τάξη μεγέθους στην εξίσωση επιβίωση-κοινωνία-πολιτική.

Υπάρχει  όμως ακόμη ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί. Οι κύκλοι που δημιουργούνται οφείλουν να βρουν σημεία επαφής. Όταν στην εξέλιξή τους γίνουν εκτός των άλλων και ομόκεντροι, τότε η κοινωνική γεωμετρία θα έχει κατακτήσει μια νέα πραγματικότητα. Και κανείς δεν θα μπορεί να την εξαπατήσει με θεωρίες σωτηρίας από τη μια και θανάσιμες πρακτικές από την άλλη.

                                                                                                                      Σταύρος Αντύπας