Μουσικός αυτοσχεδιασμός, δημοκρατία & ελευθερία – Τι σχέση έχουν, και τι μας νοιάζει; (Δημήτρης Σμαΐλης)

Γράφει ο  

Σε μια δημοκρατική
κοινωνία, τα άτομα είναι ελεύθερα να
κάνουν ότι επιθυμούν, δεδομένου ότι
σέβονται την ελευθερία του άλλου. Σε
μια τέλεια δημοκρατική κοινωνία αυτό
που ελεύθερα τα άτομα διαλέγουν να
κάνουν συμπληρώνει και υποστηρίζει
το σύνολο της κοινωνίας.

Μουσικό σύνολο &
αυτοσχεδιαστικής μουσικής ως κοινωνία.

Ένα σύνολο απαρτιζόμενο
από μουσικούς της jazz ή οποιοδήποτε άλλο
είδος μουσικής που συμπεριλαμβάνει τον
αυτοσχεδιασμό, είναι παράδειγμα
δημοκρατίας. Πρώτον, γιατί όλοι οι
μουσικοί έχουν την ελευθερία να παίξουν
ό,τι θέλουν, ταυτόχρονα όμως, επιδιώκουν
αυτό που θα παίξουν να ενισχύει και να
υποστηρίζει το γενικότερο ήχο/αποτέλεσμα
του συνόλου. Οι μουσικοί δουλεύουν μαζί
για την επίτευξη αυτού του στόχου χωρίς
ατομικούς συμβιβασμούς. Δεύτερον, γιατί
αφουγκράζονται ότι το όλον είναι πιο
σημαντικό από τα ατομικά μέρη. Όλοι μαζί
μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα
απ΄ ό,τι ο καθένας μόνος του. Χρειάζονται
ο ένας τον άλλον και κατανοούν ότι η
μουσική είναι καλύτερη διότι ο καθένας
είναι διαφορετικός.

Ακούστε
δίσκους π.χ. του Miles
Davis, μπορείτε
να ‘ακούσετε’ τη δημοκρατία να
λειτουργεί;

Φανταστείτε
πως θα ήταν η κοινωνία μας αν εργαζόμασταν
όπως ένα μουσικό σύνολο αυτοσχεδιαστικής
μουσικής.

Η jazz, και γενικότερα η
αυτοσχεδιαστική μουσική, εναρμονίζεται
με τις αρχές που διέπουν τη σημερινή
κοινωνία ή τουλάχιστον αυτή που
ονειρευόμαστε. Είναι μορφή τέχνης που
προωθεί την ελευθερία, τη δημοκρατία
και ως τέχνη δημιουργεί νέους, ιδανικούς
κόσμους, συνεπώς, οφείλουμε να την
αφήσουμε να μας αποκαλυφθεί.

Προϋπόθεση για τη καλή
πρακτική αυτής της μουσικής, είναι οι
μουσικοί, όπως και οι πολίτες, να είναι
ενήμεροι και εφοδιασμένοι με γνώσεις
και ικανότητες, να έχουν μουσική παιδεία.
Όλες οι ικανότητες που είναι απαραίτητες
για τη μουσική σύνθεση είναι και για
τον μουσικό αυτοσχεδιασμό. Πρέπει να
είναι σε θέση να συνθέτουν μελωδίες,
ρυθμούς αλληλουχίες συγχορδιών κ.α.
ανταποκρινόμενοι στη φόρμα και στη
δοσμένη αρμονία, με τη διαφορά ότι στον
αυτοσχεδιασμό αυτό γίνεται στιγμιαία.

Οι μουσικοί της jazz, εκτός
των άλλων, εστιάζουν
κυρίως στο να ανακαλύψουν τις δυνατότητες
του οργάνου τους για να αποκτήσουν τη
λεγόμενη «τεχνική», κλίμακες, αρπέζ
κλπ., στη φρασεολογία και στην αρμονία,
έτσι ώστε, μέσω της αναλυτικής σκέψης
να μπορούν στιγμιαία να συνθέτουν και
να εφαρμόζουν τις ιδέες τους ή, αλλιώς,
να εκφράζουν τον εαυτό τους.

“It pulled me like a magnet, jazz did,
because it was a way that I could express myself.”
Herbie Hancock

Η αναλυτική σκέψη

Η ανάπτυξη της αναλυτικής
σκέψης είναι επίσης ο λόγος που οι
μουσικοί της jazz μπορούν να ανταποκριθούν
ικανοποιητικά, αν όχι σε όλα είδη μουσικής, τουλάχιστον στα
περισσότερα. Αυτό δεν
πασχίζουν να επιτύχουν (ή τουλάχιστον
θα πρέπει) και οι κάθε είδους παιδαγωγοί,
να αναπτύξουν τις αναλυτικές και
συνθετικές δεξιότητες της σκέψης του
μαθητή;

Η ειρωνεία, βέβαια, με τον
αυτοσχεδιασμό, είναι ότι η ελευθερία
και η στιγμιαία δημιουργικότητα στη
μουσική απαιτεί ώρες προετοιμασίας και
εξάσκησης.


“It usually takes me more than three weeks to prepare a good impromptu speech.”
Mark Twain

Εδώ και δεκαετίες, σε
πολλές χώρες του κόσμου έχουν αναπτυχθεί
ολοκληρωμένα προγράμματα σπουδών γύρω
απο τη jazz και πλέον διδάσκεται σε όλες
τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Στις αρχικές
βαθμίδες, η παρακολούθηση μαθημάτων
και οι εξετάσεις εφοδιάζουν το μαθητή
με μόρια για την εισαγωγή του στη
τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Παρά τις δυσκολίες, εθνική
αναγνώριση & ισοτιμία κ.λπ., όλο και
περισσότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα και
πολιτιστικοί οργανισμοί σε όλη την
Ελλάδα επενδύουν στη διδασκαλία και ερμηνεία
αυτής της μουσικής η οποία είναι, έτσι
κι αλλιώς, διεθνώς αναγνωρισμένη. Τα
τελευταία χρόνια στο μουσικό της Κέρκυρας
προσφέρονται προγράμματα σε επίπεδο
μεταπτυχιακών σπουδών. Για να μην
αναφερθούμε στα πολυάριθμα φεστιβάλ
ανά την Ελλάδα.

Οι σχετικές
προσπάθειες που
έχουν γίνει στο νησί της Κεφαλονιάς
είναι από δειλές μέχρι ανύπαρκτες. Οι
λόγοι; Άγνοια, καιροσκοπισμός, συντηρητισμός; Στο νησί, παρ’ όλα αυτά , βρίσκονται ή επιθυμούν
να βρεθούν μουσικοί που θέλουν να
επενδύσουν χρόνο, να μοιραστούν γνώσεις,
ικανότητες και αξιόλογες εμπειρίες
και ακόμα περισσότεροι που θέλουν να
μάθουν, τουλάχιστον περί τίνος πρόκειται.

Δημήτρης Σμαΐλης
Μουσικός – Εκπαιδευτικός
Island Sounds

BMus – PGCE – QTS

Πηγές:
http://www.jazzinamerica.org/lessonplan/5/1/248

http://www.jazzadvice.com/the-philosophy-of-learning-jazz-improvisation-thinking-like-a-composer/