Φαίδων Ταμβακάκης: Η αναπαλαίωση

“Πόσα δεν έκανα! Πόσα
δεν έκανα σωστά!”
Μ’ αυτές τις φράσεις ξεκινά η νουβέλα “Η Αναπαλαίωση” του Φαίδωνα
Ταμβακάκη
. Κεντρικός ήρωας ο Κωνσταντίνος,
ένας μεσήλικας με πατημένα πια τα
πενήντα, ο οποίος χτυπημένος από την
οικονομική κρίση και μη βρίσκοντας
πλέον απασχόληση στον χώρο των μίντια,
αποφασίζει να αφοσιωθεί στο πάθος του
για τη θάλασσα. Αγοράζει το μυθικό
ιστιοπλοϊκό σκάφος Τάι-Μο-Σαν με σκοπό
να το αναπαλαιώσει και να επαναλάβει
το θρυλικό ταξίδι των πέντε Άγγλων
αξιωματικών που το ναυπήγησαν στο Χονγκ
Κονγκ το 1933 για να επιτρέψουν στην
πατρίδα (από το Χονγκ Κονγκ στο Ντάρτμουθ,
μέσω του αρκτικού Βερίγγειου Πορθμού,
χωρίς μηχανή, μόνο με τη χρήση πανιού). 
Το ιστιοπλοϊκό όμως
βγάζει στην πορεία αρκετά προβλήματα.
Στη σκηνή που ανοίγει το βιβλίο, το
σκάφος μπάζει νερά και προκειμένου να
μη βουλιάξει, ο Κωνσταντίνος το οδηγεί
προς έναν ταρσανά της Σύρου. Εκεί
διαπιστώνει ότι το πρόβλημα που παρουσίασε
το σκάφος είναι μάλλον μεγαλύτερο και
σίγουρα πολύ πιο δαπανηρό από όσο είχε
υπολογίσει αρχικά. Έτσι, ο ήρωάς μας
εγκλωβίζεται στο νησί, αναζητώντας τον
μαραγκό (αλλά και τους πόρους) που θα
του επιτρέψουν να προβεί στην αναπαλαίωση
του μυθικού σκαριού. Κατά την παραμονή
του στο νησί και ενάντια σε όλες τις
αντιξοότητες που συναντά, συντηρεί το
όνειρό του διαβάζοντας ξανά και ξανά
το ημερολόγιο του Μάρτιν Σέργουντ που
ήταν ο μάγειρας στο παρθενικό ταξίδι
του Τάι-Μο-Σαν. Στη Σύρο όμως, ο Κωνσταντίνος
ξανασυναντά έναν νεανικό του έρωτα, την
Πηνελόπη, με την οποία επανασυνδέεται.

Στο σημείο αυτό αρχίζει
να φαίνεται η διπλή ρότα της αφήγησης:
ο Κωνσταντίνος βρίσκεται ξαφνικά
αντιμέτωπος με πολλαπλές αναπαλαιώσεις:
επιχειρεί να επαναφέρει το θρυλικό
ιστιοπλοϊκό στην αρχική του κατάσταση,
να ξανακάνει το παρθενικό ταξίδι του
σκάφους, να ξαναφτιάξει τη σχέση του με
τη γυναίκα που κάποτε αγάπησε αλλά που
ο ίδιος απέρριψε επιλέγοντας να ζήσει
την περιπέτεια με κάποια άλλη και όχι
να αράξει στο απάνεμο λιμάνι που του
πρόσφερε κάποτε η Πηνελόπη… 
Με το βλέμμα
στραμμένο μονίμως προς το παρελθόν, ο
ήρωάς μας μοιάζει αναφωνεί συνεχώς:
Πόσα δεν έκανα! Πόσα δεν έκανα σωστά!
Επενδύοντας στην επανάληψη και στη
δεύτερη ευκαιρία (που πιστεύει ότι έχει) να ανακτήσει ένα
κομμάτι του παρελθόντος και του ονείρου
του, τώρα που βρίσκεται στη μεταιχμιακή
μέση ηλικία, έχοντας πίσω του έναν
κατεστραμμένο γάμο και μπόλικα οικονομικά
προβλήματα, ο Κωνσταντίνος στρέφει το
βλέμμα άλλοτε προς τη θάλασσα σαν αφελής
ιδεαλιστής της περιπέτειας και άλλοτε
προς τη στεριά όπου του γνέφει ο έρωτας
και η υπόσχεση ότι αυτή τη φορά θα έχει
την ευκαιρία να κάνει τα πράγματα
“σωστά”. Όμως, το δίλημμά του είναι το
ίδιο, όπως ήταν και πριν πολλά χρόνια:
περιπέτεια, μοναξιά και ταξίδι ή ασφάλεια
και δεσμεύσεις; Την κρίσιμη στιγμή ο
ήρωας αντιλαμβάνεται ότι το “κυνήγι
του χαμένου χρόνου” και οι αναπαλαιώσεις
κάθε είδους δεν έχουν νόημα και σπανίως
βρίσκουν δικαίωση. Κάθε μας προσπάθεια
να αλλάξουμε παλιές μας αποφάσεις
παραβλέποντας ή ξεχνώντας τις συνθήκες
που μας οδήγησαν σε αυτές και κρίνοντας
τις μόνο εκ του αποτελέσματος, μοιραία
μάς καταδικάζει στην αιώνια πικρία και
σε θλιβερά πισωγυρίσματα. Έτσι ο
Κωνσταντίνος εγκαταλείπει και την
Πηνελόπη και την προσπάθεια να αναπαλαιώσει
το ιστορικό Τάι-Μο-Σαν και αντί αυτού
επικεντρώνεται σε ένα μικρότερο καΐκι,
το “Ανδρέας Ζέππος” που φέρνει, κατά κάποιο τρόπο, τα
όνειρά του πιο πολύ στα μέτρα του.
Φαίνεται πως δεν είναι όλοι
Οδυσσείς που αναζητούν την επιστροφή
στην ήσυχη Ιθάκη…
Στις σχεδόν ογδόντα
σελίδες της νουβέλας του Ταμβακάκη,
είναι διάχυτη η νοσταλγία για το παρελθόν
όπως επίσης και η διάθεση πραγματοποίησης
των νεανικών σχεδίων. Ο συγγραφέας δεν
παραλείπει να κάνει αρκετές αναφορές
στη ναυτική παράδοση της χώρας μας και
να δηλώσει την πικρία του για ορισμένα
λυπηρά φαινόμενα, όπως η καταστροφή
πριν μερικά χρόνια των πιο όμορφων
ελληνικών σκαριών από τους ιδιοκτήτες
τους, προκειμένου να εισπράξουν μία
μικρή επιδότηση από την Ευρωπαϊκή
Ένωση…
Το θρυλικό ιστιοπλοϊκό Tai Mo Shan

Δεξιοτέχνης της αφήγησης,
ο Φαίδων Ταμβακάκης μάς δίνει μια
καλογραμμένη νουβέλα που αν και
καταπιάνεται με ασφυκτικά διλήμματα,
αφήνει μια αίσθηση ανάλαφρη και
αισιόδοξη… Το βιβλίο κυκλοφορεί από
τις εκδόσεις Εστία.

Για την ιστορία, το
ιστιοπλοϊκό Τάι-Μο-Σαν (Tai
Mo Shan), βρέθηκε στα ελληνικά
νερά πριν μερικά χρόνια καθώς
χρησιμοποιήθηκε για τα γυρίσματα της
ταινίας Mamma Mia στη
Σκόπελο. 
 
μεταφράστρια

ΣΧΟΛΙΑ

WORDPRESS: 0