Ρέα Γαλανάκη: Ο Βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά

Η πολυβραβευμένη Ρέα Γαλανάκη δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις: είναι μία από τις πιο αγαπητές συγγραφείς στη χώρα μας και κάθε της βιβλίο δίνει αφορμές για συζητήσεις και προβληματισμό. Το τελευταίο της μυθιστόρημα με τίτλο “Άκρα Ταπείνωση” κυκλοφόρησε το 2015, σήμερα όμως θέλω να μιλήσω για ένα παλιότερο έργο της που διάβασα πρόσφατα: πρόκειται για τον “Βίο του Ισμαήλ Φερίκ Πασά”, ένα βιβλίο που πραγματικά απόλαυσα.

Το μυθιστόρημα πρωτοκυκλοφόρησε το 1989 από τις εκδόσεις Άγρα, αλλά εγώ το διάβασα στην έκδοση του 2007 από τον Καστανιώτη. Ήταν στη λίστα μου προς ανάγνωση για μερικά χρόνια μέχρι που το πέτυχα να σεργιανίζει ελεύθερο στους δρόμους του Αργοστολίου με το γνωστό αυτοκόλλητο του Book Crossing
Ανοίγω παρένθεση: οι βιβλιόφιλοι του νησιού γνωρίζετε για την ομάδα των Κεφαλονιτών Bookcrossers που κάθε μήνα ελευθερώνουν δωρεάν βιβλία παντός είδους σε κάθε γωνιά του νησιού; Που συναντιούνται σε βιβλιοφιλικά καφέ του Αργοστολίου και συζητούν για τα αγαπημένα τους βιβλία; Που διοργανώνουν διάφορες όμορφες εκδηλώσεις για το βιβλίο; Αν όχι, αξίζει να τους ανακαλύψετε! Κλείνει η παρένθεση και επιστροφή στο εν λόγω μυθιστόρημα. 
Η Γαλανάκη επιλέγει ως κεντρικό ήρωα του βιβλίου της μία ιστορική προσωπικότητα: τον Ισμαήλ Φερίκ Πασά, ο οποίος κατά τα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας, χωρίστηκε βίαια από την οικογένειά του και μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο. Εκεί, δούλος στην αρχή και αλλόγλωσσος, ακολουθεί την δική του πορεία και χτίζει σιγά – σιγά μια λαμπρή στρατιωτική και πολιτική καριέρα. Στο απόγειο της σταδιοδρομίας του, τα βήματά του τον οδηγούν πίσω στην Κρήτη προκειμένου να καταστείλει την επανάσταση των συμπατριωτών του. Ποιοι είναι όμως τώρα πια οι συμπατριώτες του; Οι Κρητικοί ή οι Αιγύπτιοι;
Παρά το γεγονός ότι η συγγραφέας στηρίζεται σε ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα, δεν θα χαρακτήριζα τον “Βίο του Ισμαήλ Φερίκ Πασά” ως ένα καθαρόαιμο ιστορικό μυθιστόρημα. Σε όλο το βιβλίο, το οποίο είναι γραμμένο με λυρισμό αλλά χωρίς γλωσσικές υπερβολές, η Γαλανάκη πραγματεύεται ουσιαστικά τα θέματα της ταυτότητας και του νόστου. Ποια είναι τελικά η πατρίδα; Αυτή που σε γεννά ή αυτή που σε τρέφει; Και ποια η προδοσία της; Και ο πολυπόθητος νόστος; Τι γεύση αφήνει και τι απόνερα; Το βιβλίο έχει τον υπότιτλο “Spina Nel Cuore”, δηλαδή “αγκάθι στην καρδιά” και αυτή ακριβώς είναι η αίσθηση που συνοδεύει τον κεντρικό ήρωα σε όλο του τον βίο. Όσο είναι μακριά, ένα αγκάθι βυθίζεται στην καρδιά του κάθε φορά που θυμάται το χωριό του και την Κρήτη. Μα και όταν γυρνά, η υποψία ότι μπορεί να προδώσει το καθήκον και τη συνείδησή του τον διαπερνά και τον σταυρώνει δύο φορές. Αυτό το εσωτερικό δίλημμα του ήρωα κορυφώνεται όταν ενημερώνεται ότι ο αδερφός του, που δεν είναι άλλος από τον (υπαρκτό) Κρητικό ευεργέτη Αντώνη Καμπάνη-Παπαδάκη, βρίσκεται στην πλευρά του εχθρού. 
Η γλώσσα της Γαλανάκη, πανέμορφη, ρέουσα και χωρίς περιττά στολίδια, υφαίνει ένα βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα με φόντο την πανίσχυρη Αίγυπτο του Ιμπραήμ και την πολύπαθη Κρήτη του 19ου αιώνα. Πρόκειται, όπως έγραψα και παραπάνω, για ένα από τα βιβλία που ευχαριστήθηκα περισσότερο τα τελευταία χρόνια και μετά την ανάγνωση του, με χαρά ανακάλυψα ότι ο “Βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά” είναι το πρώτο ελληνικό μυθιστόρημα που εντάχθηκε το 1994 από την Ουνέσκο στη συλλογή της Unesco Collection of Representative Works. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια ενδιαφέρουσα εργασία πάνω στο βιβλίο από την Λουίζα Χριστοδουλίδου (Πανεπστήμιο Αιγαίου) και εδώ μια παρουσίαση των δύο αδερφών (Ισμαήλ Φερίκ Πασά και Αντώνη Παπαδάκη). Αφού όμως πιάσαμε την ιστορία, εδώ θα βρείτε τη ζωή και το έργο του Α. Παπαδάκη – γιατί καλό είναι να γνωρίζουμε για ποιο λόγο οι εθνικοί μας ευεργέτες ονομάστηκαν έτσι.
 
μεταφράστρια