A. Laskaratos: Reflections (Στοχασμοί)

Ο Ανδρέας Λασκαράτος είναι από τις πλέον εμβληματικές πνευματικές προσωπικότητες της Κεφαλονιάς και από τους σπουδαιότερους Έλληνες σατιρικούς ποιητές. Αν και το γνωστότερό του έργο είναι τα «Μυστήρια της Κεφαλονιάς», βιβλίο που προκάλεσε τον αφορισμό του από την Εκκλησία και τον κοινωνικό αποκλεισμό του, ο ίδιος θεωρούσε τους «Στοχασμούς» ως το πιο προσωπικό του έργο: «Κάθε άλλο μου σύγγραμμα είναι απλώς μόνον σύγγραμά μου. Οι Στοχασμοί μου όμως είμαι εγώ», σημειώνει.

Οι εκδόσεις Αιώρα κυκλοφόρησαν μία δίγλωσση έκδοση των «Στοχασμών» (ελληνικά – αγγλικά) σε μετάφραση του Simon Darragh. Το βιβλίο επίσης περιλαμβάνει μία κατατοπιστική εισαγωγή (μεταφρασμένη στα αγγλικά από τον David Connolly) του Γιώργου Αλυσανδράτου, σχετικά με τη ζωή και το έργο του Λασκαράτου. Το βιβλίο απευθύνεται σε ξένους, αγγλόφωνους αναγνώστες που ενδιαφέρονται να γνωρίσουν τη σκέψη και τις αντιλήψεις αυτού του σημαντικού Έλληνα συγγραφέα. Στην ίδια, πολύ αξιόλογη σειρά οι εκδόσεις Αιώρα περιλαμβάνουν μεταφράσεις έργων των Ελύτη, Σεφέρη, Βιζυηνού, Καβάφη και Νικηφόρου Βρεττάκου, μεταξύ άλλων, όλα προς την αγγλική γλώσσα. 
Στους «Στοχασμούς», ο Λασκαράτος αναπτύσσει με το γνωστό σκωπτικό του ύφος τις αντιλήψεις του για την πολιτική, τη δικαιοσύνη και φυσικά τη θρησκεία και την Εκκλησία. Καταγγέλλει την κοινωνική υποκρισία, τη συκοφαντία, τη δολιότητα, τη δεισιδαιμονία και τη φιλαργυρία. Τον απασχολεί η αναζήτηση της αρετής και της αλήθειας και δεν σταματά να υπερασπίζεται την υπεροχή του πνευματικού έναντι του υλικού κόσμου. 
Διακόσια και πλέον χρόνια μετά τη γέννησή του, οι «Στοχασμοί» του Λασκαράτου παραμένουν επίκαιροι και μας προκαλούν να σκεφτούμε κατά πόσο έχει πραγματικά προοδεύσει η κοινωνία μας αλλά και εμείς, τα μέλη της, σε πνευματικό και ηθικό επίπεδο. Επιλέγω αποσπασματικά από την έκδοση:
Δεισηδαιμονία είναι άλογος φόβος περί τα Θεία. Η γυναικούλα που τάζεται στην Παναγία τα χρυσαφικά της αν της κάμη καλά το παιδί της. Και φοβείται έπειτα μην η Παναγία της το σκοτώσει, αν δεν της πάει τα ταμμένα χρυσάφια. Είναι δεισιδαίμων. 

Εις το δημόσιο καλό καθένας έχει συμφέρον κ’ έτσι καθένας το επιθυμεί. Μα κάποτε το δημόσιο καλό δεν γίνεται παρά με θυσίαν εκείνου που το κάνει. Και τότε ο καθένας τραβιέται και λέει «ας το κάμη άλλος». 
Αλλοίμονον εις εκείνον οπού, υποχρεομένος να ζήσει στον Τόπο του, γένει καλήτερος από τους συντοπίτες του. Η αδιακρισία του εις το να γένη καλήτερος, καταντά προσβλητική και ερεθίζει τους άλλους εναντίον του. 
Βεβαίως, από τους «Στοχασμούς» δεν θα μπορούσε να λείπει η σάτιρα των διάφορων κοινωνικών τύπων: «Ο συκοφάντης είναι ποιητής επειδή ποιεί κι εκείνος και πλάθει με τη φαντασία του, την ύλη και την πλοκή της συκοφαντίας του»
Σε όλο το βιβλίο τηρείται η ορθογραφία του Λασκαράτου. Το ελληνικό κείμενο είναι τυπωμένο σε πολυτονικό και όποιοι «Στοχασμοί» προέρχονται από ιταλικό πρωτότυπο, παρατίθενται στο τέλος του βιβλίου σε ειδικό παράρτημα. Η μετάφραση είναι ιδιαίτερα προσεγμένη, ειδικά αν σκεφτεί κανείς τη δυσκολία της διπλής και τριπλής μεταγραφής: από το ιδίωμα του Λασκαράτου, από τα ιταλικά κλπ. Κι εδώ δεν μπορώ παρά να αναφέρω ένα ακόμα απόσπασμα από τους «Στοχασμούς»: Δεν είναι πράμμα πουλιό δύσκολο από μία καλή μετάφραση. Δεν είναι πράμμα πουλιό εύκολο από μίαν κακή μετάφραση, γράφει ο Λασκαράτος κι εδώ, ο μεταφραστής Simon Darragh έχει κάνει μία πάρα πολύ καλή δουλειά. 
Πέρα από το γενικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η συγκεκριμένη σειρά των εκδόσεων Αιώρα για τους αγγλόφωνους αναγνώστες που επιθυμούν να γνωρίσουν την ελληνική λογοτεχνία, ο συγκεκριμένος τόμος του Λασκαράτου θα μπορούσε να αποτελέσει ιδανικό δώρο για τους ξένους που επισκέπτονται την Κεφαλονιά και που έρχονται σε επαφή με την κουλτούρα και τον πολιτισμό της, όλους αυτούς τους ανθρώπους που θαυμάζουν και αγαπούν το νησί και που ενδιαφέρονται να γνωρίσουν και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου, πέρα από τις παραλίες και τα αξιοθέατα. Για το λόγο αυτό πιστεύω ότι μία τέτοια κομψή και δίγλωσση έκδοση δεν πρέπει να λείπει από καμία προθήκη βιβλιοπωλείου του νησιού.

 
μεταφράστρια 

Επόμενο άρθρο