Ο Μαρίνος Αντύπας, ο Άγιος Βαλεντίνος και ο Άγιος Σώστης που… έσωσε τον βασιλιά

Ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου, στις 14 Φεβρουαρίου του 1898, ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α’ και η κόρη του, πριγκίπισσα Μαρία, επιστρέφουν στο παλάτι μετά από έναν απογευματινό χειμωνιάτικο περίπατο στο Παλαιό Φάληρο.

Κοντά στη θέση Ανάλατος (σημερινός Άγιος Σώστης, στον Νέο Κόσμο) και επί της λεωφόρου Φαλήρου (σημερινή λεωφόρος Συγγρού), δύο άγνωστοι ανοίγουν πυρ εναντίον της βασιλικής άμαξας. Ο δημοτικός υπάλληλος Γ. Καρδίτσης και ο οικοδόμος Ιωάννης Κυριακός, ρίχνουν 7-15 πυροβολισμούς (7 σύμφωνα με την απολογία τους και 10-15 σύμφωνα με τις μαρτυρίες), χωρίς όμως, παραδόξως, να πετύχουν ούτε τον βασιλιά ούτε την κόρη του. Μοναδικό θύμα της επίθεσης θα είναι ο κυνηγός του βασιλιά Περικλής Νέρης που κάθεται στο μπροστινό μέρος της άμαξας.

Γκραβούρα εποχής, με τη σκηνή της απόπειρας
(Γεννάδιος Βιβλιοθήκη, Αθήνα) (Πηγή: eglima.wordpress.com) 

Ο Θεός σώζει τον βασιλιά από την… χαμένη αγάπη του λαού 

Ο τρόπος αλλά και η ιστορική συγκυρία προκαλούν υποψίες για το… αυθόρμητο της πράξης των δύο παρ’ ολίγον δολοφόνων, οι οποίοι, φυσικά, συλλαμβάνονται μέσα στις επόμενες δύο ημέρες.

Οι φήμες οργιάζουν ότι ο βασιλιάς, που είχε χάσει την υποστήριξη του λαού μετά την ήττα της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, έστησε την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του, προκειμένου να ξανακερδίσει τη συμπάθεια του κόσμου αλλά και να βρει άλλοθι για σωρεία διώξεων που θα εξαπολύσει εναντίον αντιπάλων του.

Και πράγματι, αρχής γενομένης από τους δημοσιογράφους και εκδότες που τόλμησαν να αναφέρουν τις υποψίες που κυκλοφορούσαν γύρω από την απόπειρα, οι διώξεις ξεκινούν και φυσικά, πρώτα απ’ όλα, επιβάλλεται λογοκρισία στον Τύπο.

Είναι πραγματικά απίθανο το πώς δύο σκοπευτές, από μικρή απόσταση, δεν μπόρεσαν να βρουν στόχο, πυροβολώντας 10-15 φορές, όμως αυτό δεν πτοεί τον βασιλέα που ξεκινά ένα μεγαλοπρεπέστατο κυνήγι μαγισσών στοχεύοντας με εξαιρετική ακρίβεια τους πολιτικούς του αντιπάλους. 

Βασιλιάς: «Δεν είχαν σφαίρες τα όπλα των»

Κάτι παραπάνω από αποκαλυπτικός είναι ο διάλογος δημοσιογράφου με τον Περικλή Νέρη, συνοδό και κυνηγό του βασιλιά, ο οποίος δημοσιεύεται την επόμενη ημέρα στην εφημερίδα «Σκριπ».
Δείτε τι γράφει: 
Εφημερίδα «Σκριπ» (15.2.1889)
Με λίγα λόγια, ο βασιλιάς ισχυρίζεται, σύμφωνα με τον συνοδό του, ότι τα όπλα των δύο επίδοξων δολοφόνων ήταν άσφαιρα! Από την άλλη πλευρά ο ίδιος ο συνοδός του πληγώθηκε.

Μέχρι και σήμερα παραμένει άγνωστο αν οι δύο άντρες ήταν τελικά τόσο άστοχοι ή τόσο γκαφατζήδες. Εάν κατάφεραν δηλαδή να αστοχήσουν σε 10-15 πυροβολισμούς από κοντινή απόσταση ή αν ξέχασαν να αδειάσουν όλα τα φυσίγγια, ή αν ο ένας είχε γεμάτα φυσίγγια και αστοχούσε και ο άλλος σημάδευε καλά αλλά με άσφαιρα… Οι ίδιοι πάντως θα ισχυριστούν, ο μεν Καρδίτσης ότι πυροβόλησε τουλάχιστον 6 φορές μέχρι το όπλο του να πάρει φωτιά, ενώ ο Κυριακός ότι έριξε μία, αλλά μόλις είδε την πριγκίπισσα σταμάτησε και τό ‘βαλε στα πόδια.

Άβυσσος η ψυχή των πυροβολητών…

Άγνωστο επίσης παραμένει το αν ο βασιλιάς που φάνηκε να συμπεριφέρεται ως βράχος ψυχραιμίας, παρά το γεγονός ότι στην πίσω θέση βρισκόταν η κόρη του, είχε ακλόνητους λόγους για να παραμένει ψύχραιμος…

Για όλα φταίει ο… Αντύπας

Την ίδια εποχή, σε ηλικία  26 ετών, ο έχει ήδη δείξει τις αγωνιστικές σοσιαλιστικές και αντιμοναρχικές του προθέσεις, κυρίως μέσα από ομιλίες του. Συμμετέχει επίσης στην Κρητική Επανάσταση αλλά επιστρέφει στην Αθήνα λίγους μήνες αργότερα, μετά από έναν τραυματισμό στο στήθος.
Σε συλλαλητήριο που πραγματοποιείται στις 14 Σεπτεμβρίου του 1897 στην πλατεία Ομονοίας, ο Κεφαλονίτης αγωνιστής θα μιλήσει πλέον ανοιχτά κατά του βασιλιά, θεωρώντας τον υπεύθυνο για την ταπεινωτική ήττα από τους Τούρκους. Για το λόγο του αυτό θα συλληφθεί και θα καταδικαστεί σε φυλάκιση ενός έτους την οποία θα εκτίσει στις φυλακές της Αίγινας. Έχει μάλιστα μείνει στην το διάταγμα του υπουργείου Δικαιοσύνης που αναφέρει: «… να μπει ο Αντύπας στην απομόνωση και να μη συνδιαλέγεται κανένας μαζί του. Σε περίπτωση μη συμμορφώσεώς του προς τα παραπάνω, να τον δέσουν μέσα στο κελί και να τον θέσουν υπό άναλον δίαιτα». Άναλος δίαιτα ήταν η δίαιτα χωρίς αλάτι, που δινόταν σε κρατούμενους στους οποίους είχε επιβληθεί στέρηση νερού… Και απομόνωση και… ειδική δίαιτα και δίψα. Βασανιστήρια με τη σφραγίδα του επίσημου κράτους, δηλαδή, και μάλιστα με την υπογραφή του υπουργού Δικαιοσύνης Αντωνίου Μομφεράτου, ο οποίος, έναν χρόνο αργότερα εξελέγη βουλευτής Κεφαλληνίας…
Μόλις αποφυλακίζεται ο Αντύπας συλλαμβάνεται εκ νέου, αυτή τη φορά με την κατηγορία της ηθικής αυτουργίας στην απόπειρα δολοφονίας κατά του βασιλιά. Της αποτυχημένης… απόπειρας για να μην ξεχνιόμαστε.

Η… εκτέλεση που έγινε(;) 

Οι δύο κατηγορούμενοι δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Μάλιστα, παρά το γεγονός ότι η ποινή τους θεωρήθηκε υπερβολική, ο βασιλιάς, επηρεασμένος από το γενικότερο κλίμα δυσπιστίας απέναντι στην δολοφονική απόπειρα, δεν τους έδωσε χάρη και, σύμφωνα με τα μέσα της εποχής, εκτελέστηκαν και οι δύο. Η εκτέλεσή τους έγινε στις 3 Μαΐου του 1898, στο Παλαμήδι.

Όμως κάποιοι ισχυρίζονται ακόμη και σήμερα ότι η εκτέλεση αυτή δεν έγινε ποτέ, και πως οι δύο, αφού συμμετείχαν στην εικονική απόπειρα που έστησε ο ίδιος ο βασιλιάς, στη συνέχεια φυγαδεύτηκαν στην επαρχία. 


Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σήμερα γράφονται διηγήματα και ποιήματα για την εκτέλεσή τους.

Η σατανική σύμπτωση και το ανατριχιαστικό σενάριο

Μια σατανική σύμπτωση, μάλιστα, έρχεται να ρίξει ακόμη πιο πολύ λάδι στη φωτιά των υποθέσεων και των αμφισβητήσεων και να δημιουργήσει ένα νέο ανατριχιαστικό σενάριο σύμφωνα με το οποίο, ο παρ’ ολίγον δολοφόνος του βασιλιά, έγινε αργότερα ο δολοφόνος του ίδιου του Μαρίνου Αντύπα.

Στις 9 Μαρτίου του 1907, ο Μαρίνος Αντύπας πέφτει νεκρός στον Πυργετό της Λάρισας από δύο πυροβολισμούς. Ο ένας τον βρίσκει στο κεφάλι και ο άλλος τον χτυπά πισώπλατα στην οσφυική χώρα. Ο άνθρωπος που πατά τη σκανδάλη στο δίκαννο είναι επιστάτης στα κτήματα του συνεταίρου του θείου του Αντύπα, κατά πολλούς βαλτός από τους τσιφλικάδες, και ονομάζεται Ιωάννης Κυριακός! Όπως δηλαδή και ο συνεργάτης του Καρδίτση. 

Η σατανική σύμπτωση αυτή οδηγεί την εφημερίδα Ριζοσπάστης να αναφέρει σε δημοσίευμά της, στις 10 Μάρτη του 1998, ότι πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο! 
«Και για την Ιστορία: Ο δολοφόνος του Αντύπα Ιω. Κυριακού ήταν ο ένας από τους δύο δήθεν επίδοξους δολοφόνους του Γεωργίου του Α. Ηταν δηλαδή ένας από τους μετέχοντες στη σκευωρία που είχε οργανωθεί τότε για τη σύλληψη του Αντύπα», γράφει ο Ριζοσπάστης.
Κάτι τέτοιο όμως δεν επιβεβαιώνεται από τις πηγές αφού οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν ότι ο παρ’ ολίγον δολοφόνος του βασιλιά κατάγεται από την Μακεδονία, ενώ ο άνανδρος δολοφόνος του Μαρίνου Αντύπα από τον Αστακό. Έτσι κι αλλιώς στην αναφορά τόσο του ενός, όσο και του άλλου γίνεται το.. «έλα να δεις» με τα επίθετα, αφού είτε πρόκειται για κρατικά έγγραφα είτε για εφημερίδες, άλλος γράφει Κυριάκος, άλλος Κυριακός, και άλλος Κυριακού και Κυριάκου.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι ανάμεσα στα ονόματα των ενόρκων της δίκης του δολοφόνου του Αντύπα, (ένορκοι που, σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές, ήταν συγγενείς τσιφλικάδων ή τσιφλικάδες οι ίδιοι), βρίσκεται αυτό ενός τρίτου Ιωάννη Κυριακού που σύμφωνα με τα πρακτικά της δίκης πρόκειται για απλή συνωνυμία.

Ο Άγιος Σώστης

Πέρα απ’ όλα αυτά, ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α’ θεώρησε ότι ήταν θέλημα Θεού να γλιτώσει από την δολοφονική απόπειρα, όπως, προφανώς, ήταν… επίσης θέλημα Θεού να μεταστραφεί σύντομα το κλίμα υπέρ του και να αποκαταστήσει την εικόνα του στα μάτια των πολιτών.

O Άγιος Σώστης σήμερα

Έτσι, προκειμένου να δοξάσει τον Θεό για τη σωτηρία του, έχτισε, ή μάλλον μετέφερε, την περίφημη εκκλησία του Αγίου Σώστη (Μεταμόρφωση του Σωτήρος) στο σημείο που έγινε η απόπειρα δολοφονίας εναντίον του. Σημείο στο οποίο βρίσκεται μέχρι και σήμερα. 
Λίγοι ίσως γνωρίζουν, μάλιστα, ότι η εκκλησία δεν ήταν τίποτε άλλο από ένα λυόμενο περίπτερο από ατόφιο μέταλλο, με απομίμηση βυζαντινού ναού σε ρυθμό «σταυρωειδούς μετά τρούλλου» που είχε δημιουργηθεί για την Παγκόσμια Έκθεση Εμπορικών Προϊόντων στο Παρίσι. Με την ολοκλήρωση της έκθεσης, η εκκλησία-περίπτερο αποσυναρμολογήθηκε και μεταφέρθηκε αρχικά στον Πειραιά, και στη συνέχεια στη σημερινή της θέση.

Το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων. Έργο του διαπρεπή Γάλλου αρχιτέκτονα Lucien Magne. (royalchronicles.gr)

Μάλιστα, για την χρηματοδότηση του έργου, μητροπολίτες έκαναν έρανο μεταξύ των πιστών σε ολόκληρη την Ελλάδα και κατάφεραν να συγκεντρώσουν το ποσό των 74 χιλ. δραχμών.

Και φυσικά ο δολοφόνος του Μαρίνου Αντύπα, Ιωάννης Κυριακός ή Κυριάκος ή Κυριακού ή Κυριάκου, σε μια εντυπωσιακή για την αντικειμενικότητά της δίκη, αθωώθηκε.  

Σύνταξη/επιμέλεια: Κεφαλονίτικα Νέα
Πηγές: Περιοδικό «Λέξη» (Τεύχος 42),  
royalchronicles.gr, eglima.wordpress.com
Εφημερίδες: Ποντίκι, Ριζοσπάστης, Εμπρός, Σκριπ
Ο M. Αντύπας στις φυλακές της Αίγινας (άρθρο του Νίκου Πηγαδά, ΕΔΟΕΑΠ),
Εθνική Βιβλιοθήκη

ΣΧΟΛΙΑ

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0