Υβ Νιγύ: Το ημερολόγιο του ψύχους

26 Απριλίου. Ανακάλυψη ενός ομαδικού τάφου στον κήπο μου. Ημέρα αρκετά σημαντική ώστε να δικαιολογεί το ξεκίνημα ενός ημερολογίου. Καθώς δεν συνηθίζω να κρατώ ημερολόγιο, δεν έχω στη διάθεσή μου ούτε σημειωματάριο ούτε τετράδιο ούτε τίποτα. Χρησιμοποιώ λοιπόν το τηλεφωνικό μου ευρετήριο ώσπου να βρω κάτι καλύτερο. 
Έτσι ξεκινά το «Ημερολόγιο του ψύχους» του Υβ Νιγύ (εκδόσεις Απόπειρα). Ένας ήσυχος άνθρωπος της διπλανής πόρτας βλέπει τη ζωή του να αναστατώνεται και να αλλάζει ριζικά την ημέρα που μπουλντόζες και εκσκαφείς παρατάσσονται έξω από τον φράχτη του, σε μια ήσυχη περιοχή κάπου στη Γαλλία. Η ανακάλυψη ενός ομαδικού τάφου στο οικόπεδό του, με εκατοντάδες νεκρούς να κείτονται σε σειρές χιλιομέτρων κάτω από τα πόδια του είναι σίγουρα μεγάλη δουλειά. Τα συνεργεία δουλεύουν νύχτα και μέρα φέρνοντας στο φως εκατόμβες νεκρών αλλά γι αυτούς είναι απλά μια δουλειά. «Οι εργάτες χρησιμοποιούν τη λέξη εργοτάξιο, δεν λένε ποτέ ομαδικός τάφος». Διάφοροι εγκαθίστανται στην περιοχή: εργάτες, μηχανικοί, αρχαιολόγοι. Η ζωή του ήρωά μας αρχίζει να περιστρέφεται γύρω από αυτό το μοναδικό γεγονός.

Τα πράγματα για τη γειτόνισσα Μαρλίζ είναι πολύ χειρότερα: οι αρχές αποφάσισαν να κατεδαφίσουν το σπίτι της καθώς εκεί τα ευρήματα φαίνεται να είναι σημαντικότερα και χρήζουν πιο ενδελεχούς έρευνας. Η Μαρλίζ μετακομίζει στο σπίτι του ήρωά μας, γίνονται ζευγάρι και μαζί παρατηρούν και καταγράφουν την εξέλιξη των ανασκαφών. Ο ανώνυμος αφηγητής κρατά ημερολόγιο. Η Μαρλίζ τραβά φωτογραφίες. Και οι δύο προσπαθούν να κατανοήσουν, να καταγράψουν, να ερμηνεύσουν την καινούρια τους πραγματικότητα. «Αγόρασα ένα σωρό ενδιαφέροντα βιβλία. Ένα εγχειρίδιο γεωλογίας, ένα άλλο αρχαιολογίας, μια εισαγωγή στην οργανική χημεία και μια εξαιρετική ιστορία των μεταναστεύσεων» σημειώνει στο ημερολόγιό του ο αφηγητής, λίγες μέρες μετά τη φοβερή ανακάλυψη.

Η ιστορία που εξελίσσεται από μέρα σε μέρα, οδηγεί τους ήρωες στα προσωπικά, παλιά, θαμμένα μονοπάτια, δρόμους που δεν ακολούθησαν ποτέ ή που κάποτε εγκατέλειψαν. Εκτός όμως από μία αινιγματική αλληγορία σχετικά με ό,τι είναι θαμμένο, το «Ημερολόγιο του ψύχους» πραγματεύεται την έννοια του απόλυτου Κακού: «Οι ομαδικοί τάφοι αντιπροσωπεύουν το κακό […] κι αυτός που ανακαλύφθηκε στις 26 Απριλίου σ’ έναν ήσυχο κήπο κάπου στη Γαλλία είναι ίσως ο αρνητικός πόλος της συλλογικής μας μνήμης» αναφέρει η Σαρλίζ στην ομιλία της στο συνέδριο του ιδρύματος Ισραήλ Έσμετ της Νέας Υόρκης όπου εκθέτει τελικά τις φωτογραφίες της. «Καταλάβετέ με, λέει στο ακροατήριό της, αυτός ο ομαδικός τάφος δεν θα σταματήσει ποτέ να επεκτείνεται, βρισκόμαστε στο σημείο που δεν έχει επιστροφή, θα ήταν καλύτερο να σταματήσουμε τις ανασκαφές προτού τα πτώματα αρχίσουν να βγαίνουν από τη γη σαν τα λουλούδια του κακού και του θανάτου».

Οι ατελείωτοι πόλεμοι, οι συγκρούσεις, το μίσος δημιουργούν κάθε μέρα εκατοντάδες νεκρούς που παραταγμένοι στη σειρά οδηγούν προς το παρελθόν αλλά και ίσως προς το μέλλον μας. Η ανάγνωση είναι υποκειμενική. Οι νεκροί του παρελθόντος μάχονται ενάντια στο ψύχος της λήθης ενώ οι νεκροί του μέλλοντός μας πολεμούν το ψύχος του επερχόμενου άδικου θανάτου. Το «Ημερολόγιο του ψύχους» είναι μια λιτή και χαμηλόφωνη διαμαρτυρία ενάντια στον παραλογισμό του αλληλοσπαραγμού.

Ο Υβ Νιγύ είναι θεατρικός συγγραφέας και πεζογράφος. Το βραβευμένο «Ημερολόγιο του ψύχους» είναι το πρώτο πεζογράφημα που εξέδωσε. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα σε μετάφραση από  τα γαλλικά του Λουκά Θεοδωρακόπουλου.

μεταφράστρια