Ιωάννης Αρσένης, ένας Πρωτοπόρος Κεφαλονίτης Εκδότης

Σημαντικοί Κεφαλονίτες υπήρξαν πρωταγωνιστές στα ελληνικά γράμματα και η προσφορά τους στη λογοτεχνία και την ποίηση υπήρξε αναμφισβήτητη. Άλλωστε, οι λόγιοι Κεφαλονίτες, λογοτέχνες, ποιητές και διανοούμενοι, κατέχουν ιδιαίτερη θέση στην νεοελληνική γραμματεία.

Ο Κεφαλονίτης Ιωάννης Αρσένης είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, αν και όχι τόσο γνωστός στο ευρύ κοινό.
Πρωτοπόρος στον χώρο των εκδόσεων, συνδέεται στενά με τα λογοτεχνικά ρεύματα της εποχής του και τολμά να εκδώσει σε εποχές που μια τέτοια εκδοτική δραστηριότητα φαινόταν ασυνήθιστη, συλλογές όλων των μεγάλων λογοτεχνών και ποιητών της εποχής του.

Ξεκινώντας από την διεύθυνση δυο καλλιτεχνικών περιοδικών, αρχικά του περιοδικού «Καλαί Τέχναι» και αργότερα του περιοδικού »Αι Μούσαι», τελικά με πνεύμα πρωτοπορίας και καινοτομίας, εμπνέεται και δημιουργεί κατά το έτος 1881 το περιοδικό «Ποικίλη Στοά», μια ιδιαίτερα σημαντική έκδοση για την εποχή, καθώς επιχειρεί την έκδοση ενός «λόγιου» ημερολογίου με κείμενα από όλα τα ιερά τέρατα της εποχής, τα λογοτεχνικά και συγγραφικά ρεύματα, τις λογοτεχνικές τάσεις και τους καλλιτεχνικούς κύκλους, ενώ γίνεται ένα ξεχωριστό βήμα για τους αυθεντικούς εκπροσώπους της Επτανησιακής Σχολής, με πιο γνωστό, τον Ανδρέα Λασκαράτο.

Η «Ποικίλη Στοά», όνομα που εμπνεύστηκε ο Ιωάννης Αρσένης από την Ποικίλη Στοά της Αρχαίας Αθήνας, κατορθώνει στους 15 τόμους που εκδόθηκαν από το 1881 έως το 1914, κάποιοι με μικρές διακοπές, να συγκεντρώσει έργα σπουδαίων ελλήνων δημιουργών, μεταξύ των οποίων οι Παύλος Νιρβάνας, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Ιωάννης Πολέμης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Σωτήρης Σκίπης, Δημήτριος Χατζόπουλος, Αλέξανδρος Ραγκαβής, Εμμανουήλ Ροΐδης, αλλά και ο Κωστής Παλαμάς, ο Λάμπρος Πορφύρας και ο Ανδρέας Καρκαβίτσας. Στην ύλη του περιοδικού, επίσης, περιλαμβάνεται η μουσική, με τη στήλη «Μουσικής» να αποτελείται από την παρτιτούρα των τραγουδιών συνοδευόμενες συνήθως από τους στίχους τους και με σπουδαία ονόματα όπως αυτά των Διονυσίου Λαυράγκα και του Μανώλη Καλομοίρη, ενώ φιλοξενήθηκαν μελοποιημένα ποιήματα των Γεωργίου Βιζυηνού, Γεωργίου Δροσίνη και του Ιωάννη Πολέμη.

Ιδιαίτερα πρωτοπόρα τέλος, υπήρξε η ένταξη στο περιοδικό «Νεκρολογιών», λόγια δηλαδή για τη ζωή και το έργο δημιουργών που είχαν φύγει από τη ζωή, μια πρωτοπορία που κατάφερε να εντάξει στα ελληνικά γράμματα ένα νέο είδος λογοτεχνίας, ασυνήθιστο για την εποχή, όπως μοναδική υπήρξε και η μεταφορά στα ελληνικά σπουδαίων ξένων συγγραφέων μεταξύ των οποίων του Alexander Dumas, του Émile Zola και του François Coppée.

Ο Ιωάννης Αρσένης, διδάκτωρ του Δικαίου και πρόεδρος πολλών φιλολογικών και καλλιτεχνικών συλλόγων, που γεννήθηκε στην και πέθανε στην Αθήνα, κατάφερε ένα σπουδαίο έργο που αποτέλεσε μοναδική πηγή για την εξέλιξη της ελληνικής γραμματείας, γεγονός που έκανε ακόμη και τον Γρηγόρη Ξενόπουλο να αναγνωρίσει πως «Ο εκδότης Ιωάννης Αρσένης — ένας σοβαροφανής άντρας, ξυρισμένος και διοπτροφόρος – δεν έγραφε παρά νεκρολογίες κι εκτενή σημειώματα στ’ άρθρα των συνεργατών του. Είχε όμως την επιτηδειότητα να μαζεύει ύλη απ’ όλους τους λογίους και να σκορπίζει τους τεράστιους τόμους του Ημερολογίου του, σωστά ευαγγέλια, σε κάθε γης γωνία. Αμέτρητοι ήταν κι οι συνεργάτες του κι οι συνδρομητές του». (Γρ. Ξενόπουλος «Παλαιά Ελληνικά Ημερολόγια’’», Ελληνικόν Ημερολόγιον Ορίζοντες, έτος πρώτον, Αθήναι 1942, σσ. 19-24. Βλ. και Δ. Δασκαλόπουλος, «Ημερολόγια», λήμμα στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος- Λαρούς-Μπριτάννικα). 

Πηγές:

Βικιπαίδεια
Ψηφιακή Συλλογή Κοσμόπολις, Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης,  Πανεπιστήμιο Πατρών