Ρομπέρτο Άρλτ: Ένα τρομερό ταξίδι

Ο Ρομπέρτο Άρλτ μάλλον δεν είναι από τους πιο γνωστούς Αργεντινούς συγγραφείς στην Ελλάδα αν και κυκλοφορούν μεταφρασμένα τέσσερα βιβλία του. Γεννημένος από μετανάστες γονείς στο Μπουένος Άιρες το 1900, δημοσίευσε τα περισσότερα έργα του από το τέλος της δεκαετίας του 1920 ως τα τέλη της δεκαετίας του 1930. Ήταν μία ιδιαίτερη περίπτωση ανθρώπου και λογοτέχνη που δεν βρέθηκε ποτέ στην πρώτη γραμμή της δόξας και της επιτυχίας όμως η επιρροή του έργου του είναι έντονα παρούσα στο μετέπειτα λογοτεχνικό boom της Λατινικής Αμερικής μεταξύ 1960 και 1970. 
Ο αυτοδίδακτος Άρλτ ήταν χρονικογράφος, θεατρικός συγγραφέας και διηγηματογράφος κατά κύριο λόγο, αν και έχει γράψει και τέσσερα μυθιστορήματα. Τα γραπτά του γνώρισαν κάποια σχετική επιτυχία όσο ζούσε, πράγμα που του επέτρεψε να εγκαταλείψει τις δουλειές του ποδαριού που έκανε απ’ όταν παράτησε το σχολείο και να ταξιδεύει ανά τη χώρα ως ανταποκριτής μιας εφημερίδας σε μία εποχή που η Αργεντινή, τσακισμένη οικονομικά από τις επιπτώσεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επιδιώκει να σταθεί ξανά στα πόδια της μέσα σε ένα ιδιαίτερα ασταθές πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ο ίδιος ο Άρλτ προερχόταν από μία μικροαστική οικογένεια μεταναστών (Πρώσος ο πατέρας, Τιρολέζα η μητέρα) που κατέφυγαν στην Αργεντινή για να βρουν στον ήλιο μοίρα όπως τόσοι άλλοι στις αρχές του αιώνα. 
Το 1926 ο Άρλτ εξέδωσε το πρώτο του μυθιστόρημα, το «Λυσσαλέο παιχνίδι» (El juguete rabioso) το οποίο έμελλε να ακολουθήσουν άλλα τρία: οι «7 τρελοί» (Los Siete Locos, 1929), τα «Φλογοβόλα» (Los Lanzallamas, 1931) και ο «Μάγος έρωτας» (El Amor Brujo, 1932). Από τα μυθιστορήματα του Άρλτ στα ελληνικά κυκλοφορεί μόνο το «7 τρελοί» από τις εκδόσεις Ροές. Οι υπόλοιπες εκδόσεις του έργου του στη γλώσσα μας αφορούν διηγήματα του συγγραφέα, όπως ο ανά χείρας μικρός τόμος με τίτλο «Ένα τρομερό ταξίδι»
Σ’ αυτήν την ιστορία το πλοίο «Blue Star» ταξιδεύει από την Χιλή προς τον Παναμά, μεταφέροντας ένα αλλοπρόσαλλο πλήθος επιβατών: τυχοδιώκτες, έμποροι ναρκωτικών, ένας ιερέας, ένα ζευγάρι με τις τρεις κουνιάδες του εκ των οποίων η μία είναι πυρομανής, ένας πλούσιος άραβας, μία θρησκόληπτη συγγραφέας, μία νεαρή νυμφομανής, μία νεαρότερη μυθομανής, και ο αφηγητής μαζί με τον αδερφό του, είναι μόνο μερικοί από αυτούς. Το ίδιο αλλόκοτοι όμως είναι και οι ναυτικοί του πληρώματος: πρώην κατάδικοι, απατεώνες, εντελώς άπειροι οι περισσότεροι, ξεκινούν για το πρώτο τους ταξίδι κάτω από άσχημους οιωνούς. Πριν ακόμα από την αποχώρηση του σαπιοκάραβου από το λιμάνι, ο Λουσιάνο, ο αδερφός του αφηγητή, παρατηρεί ότι το πλοίο δεν θα έχει καλό ταξίδι καθώς σύμφωνα με μία δοξασία των ναυτικών, όλα τα καράβια με αλλαγμένο όνομα, έχουν κακό τέλος. Πράγματι, το ταξίδι ξεκινά αλλά σύντομα αρχίζουν να εμφανίζονται διάφορες αναποδιές. Ο «προφήτης» Λουσιάνο ξεσπαθώνει και σύντομα ο καπετάνιος αναγκάζεται να τον κλείσει στο μπαλαούρο για να πάψει να σπέρνει τον τρόμο μεταξύ των επιβατών με τις κακές προφητείες του.

Η μεγάλη περιπέτεια του «Blue Star» όμως ξεκινά όταν λίγες μέρες μετά τον απόπλου, παρασύρεται στη δίνη μίας τρομερής ρουφήχτρας στον Ειρηνικό μαζί με άλλα πλοία. Ο πανικός κυριεύει τόσο τους επιβάτες όσο και το πλήρωμα. Ο συγγραφέας με άφθονο χιούμορ και περισσή ειρωνεία αποδομεί τάχιστα τους ούτως ή άλλως γκροτέσκους χαρακτήρες που είχε δημιουργήσει, δίνοντάς μας μια σουρεαλιστική ατμόσφαιρα όπου ο παραλογισμός πηγαίνει χέρι-χέρι με το φόβο και η μοναδική ελπίδα σωτηρίας συναντά το υπερφυσικό. 
Το μικρό αυτό διήγημα του Άρλτ, όπου φαίνονται έντονες οι επιρροές του από τον Πόε, είναι μία καλή πρώτη γνωριμία με το έργο και το ύφος του συγγραφέα. Κατά τη γνώμη μου, η μαεστρία, το ταλέντο κι αυτή η ιδιαίτερη ματιά του Άρλτ φαίνονται καλύτερα στο μυθιστόρημά του «Οι Επτά Τρελοί» όμως και το «Τρομερό Ταξίδι» είναι μια καλή πρώτη γνωριμία μ’ αυτόν τον ιδιαίτερο συγγραφέα.

Roberto Arlt
Ο Ρομπέρτο Άρλτ δημιούργησε ήρωες εμπνευσμένους από ανθρώπους που του έμοιαζαν και που ο ίδιος συναναστρεφόταν: τους περιθωριακούς, τους τύπους του λιμανιού, τους απλούς και λαϊκούς μεροκαματιάρηδες, τους απεγνωσμένους φτωχοδιάβολους που προσπαθούν να πιάσουν την καλή, την αναδυόμενη φτωχή πλην τίμια μεσαία τάξη σε μια Αργεντινή που ταλαιπωρείται από μεγάλη πολιτική αστάθεια και συνεχή πραξικοπήματα ενώ ταυτόχρονα αναζωογονείται οικονομικά από τα συνεχή κύματα μεταναστών που δέχεται. Επιπλέον, ο χώρος των έργων του Άρλτ είναι σταθερά ο αστικός ιστός του Μπουένος Άιρες, όπου κυριαρχούν η προσπάθεια για κοινωνική ανέλιξη, οι πολιτικές μικροσυνομωσίες, η μοναξιά του ατόμου μέσα στην έκρηξη της αστυφιλίας της εποχής, η περιθωριοποίηση, η εξαθλίωση, ακόμα και η τρέλα λίγο πριν την άνοδο του μυθικού Χουάν Περόν στην εξουσία. Στους αντίποδες, ουσιαστικά, της φιλοσοφικής λογοτεχνίας του Μπόρχες, το έργο του Άρλτ αναγνωρίστηκε για τη συμβολή του στην ανανέωση του λογοτεχνικού τοπίου της Λατινικής Αμερικής αρκετές δεκαετίες μετά τον θάνατο του συγγραφέα το 1942 από ανακοπή καρδιάς. 
Ο Ρομπέρτο Άρλτ είναι από τους συγγραφείς που συμπαθώ ιδιαίτερα και νομίζω ότι αξίζει να ανακαλυφθεί περισσότερο από το ελληνικό κοινό. Τέλος, εύχομαι σύντομα να δούμε μεταφρασμένο στα ελληνικά και τα «Φλογοβόλα» (“Lanzallamas”), που είναι η συνέχεια των «Επτά Τρελών». Το διήγημα «Ένα τρομερό ταξίδι» του Ρομπέρτο Άρλτ κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ροές, στην εκπληκτική σειρά MicroMega σε μετάφραση της Δήμητρας Παπαβασιλείου. 
μεταφράστρια 

ΣΧΟΛΙΑ

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0