Όταν οι θανατοποινίτες έσωζαν σεισμόπληκτους – Μια συγκλονιστική ιστορία από τους σεισμούς του ’53 στην Κεφαλονιά

Τον Αύγουστο του 1953, η Ελλάδα ζούσε ακόμη μέσα σε μια έντονη μετεμφυλιακή περίοδο. Βρισκόμαστε άλλωστε 4 μόλις χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου και οι φυλακές ήταν γεμάτες από πολιτικούς κρατούμενους.

Ομαδική φωτογραφία κρατουμένων Αργοστολίου – Πηγή: kokkinosfakelos.blogspot.com


Στην Κεφαλονιά υπήρχαν 350-400 πολιτικοί κρατούμενοι, από τους οποίους οι περισσότεροι ήταν θανατοποινίτες στις τότε φυλακές που βρίσκονταν εκεί που είναι σήμερα το Ξενία.

Ο φιλόλογος και Δρ. Ιστορίας, Πέτρος Πετράτος, σε πρόσφατη εκδήλωση μνήμης για τους σεισμούς, αναφέρθηκε αναλυτικά στην απίστευτη των φυλακισμένων του Αργοστολίου, τις φοβερές εκείνες ημέρες των σεισμών του 1953.

Oι φυλακές Αργοστολίου – Φωτογραφία: kokkinosfakelos.blogspot.gr

Θα τους άφηναν να πεθάνουν σαν τα ποντίκια

Οι τότε φυλακές ήταν από τα λίγα κτήρια που άντεξαν την μανία των 3 καταστροφικών σεισμών. Ένας μόνο κρατούμενος έχασε τη ζωή του, στον πρώτο σεισμό της Κυριακής 9 Αυγούστου. Ήταν ένας κρητικός ενωμοτάρχης που τον πλάκωσε μία πλάκα από το εσωτερικό των φυλακών.
«Αμέσως οι πολιτικοί κρατούμενοι ζήτησαν να εγκαταλείψουν το κτήριο αλλά, τόσο ο διευθυντής των φυλακών, όσο και ο φρούραρχος αλλά και ο εισαγγελέας, αρνήθηκαν να τους το επιτρέψουν», θα πει ο κ. Πετράτος, εξιστορώντας την απίστευτη αυτή περιπέτεια των φυλακισμένων.
Και συνεχίζει: «Με τον δεύτερο σεισμό της Τρίτης 11 Αυγούστου, η επικινδυνότητα του κτηρίου έγινε σοβαρή καθώς οι μαλτεζόπετρες των κελιών ξαρματώθηκαν προκαλώντας πάλι τις διαμαρτυρίες των κρατουμένων. Υπήρξαν μάλιστα και τραυματίες».
Τα χαλάσματα του Αργοστολίου

Βγήκαν λίγες ώρες πριν τον φοβερό τρίτο σεισμό

Αυτή τη φορά οι κρατούμενοι επέμεναν αφού κατάλαβαν ότι ακόμη και έναν μικρότερο μετασεισμό κινδύνευαν να θαφτούν ζωντανοί μέσα στα συντρίμμια των φυλακών.
Οι αρχές τελικά πείστηκαν και έδωσαν την πολυπόθητη άδεια να μετεγκατασταθούν οι κρατούμενοι, δίπλα, στην πλατεία του Μέτελα.

 

Περιέφραξαν τους εαυτούς τους

Οι ίδιοι οι κρατούμενοι περιέφραξαν τον νέο καταυλισμό τους με αγκαθωτό σύρμα, ενώ μπήκαν και οι σκοπιές με τα οπλοπολυβόλα τους.
«Βλέπεις», θα πει ο κ. Πετράτος, «ακόμη και σε τέτοιες έκτακτες καταστάσεις, για το κράτος της καταστολής ο εσωτερικός εχθρός παραμένει εχθρός. Μόνο που ο εχθρός αυτή τη φορά θα δείξει την ανωτερότητά του. Κανένας πολιτικός κρατούμενος δεν διανοήθηκε να φύγει. Οι ίδιοι μάλιστα πολιτικοί κρατούμενοι πήραν εντολή να προσέχουν και τους ποινικούς, μήπως δραπετεύσουν.
Αλλά κάτι τέτοιο δεν χρειάστηκε. Σ’ εκείνες τις συνθήκες, και οι ποινικοί ήταν συνεννοήσιμοι και αρκετά συνεργάσιμοι»

 

Οι φυλακές κατέρρευσαν

Λίγες μόλις ώρες αργότερα, οι σεισμοί θα χτυπήσουν για τρίτη φορά το νησί, ισοπεδώνοντας ό,τι έχει αντέξει μέχρι τότε. Ανάμεσα στα κτήρια που κατέρρευσαν από το τρίτο και καταστροφικότερο χτύπημα του Εγκέλαδου ήταν και το κτήριο των φυλακών. Όμως οι φυλακισμένοι, ευτυχώς, δεν ήταν πλέον μέσα…
Μπορεί πολλοί από αυτούς να περίμεναν τον βέβαιο θάνατο που είχαν ορίσει γι’ αυτούς τα διαρκή στρατοδικεία, όμως προσωρινά είχαν γλιτώσει από τη μανία του Εγκέλαδου.

 Τους αρνήθηκαν να βοηθήσουν

Ο τρίτος σεισμός προκάλεσε χάος, ισοπεδώνοντας κυριολεκτικά το μεγαλύτερο μέρος της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και της Ιθάκης. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες οι κρατούμενοι ζήτησαν να σχηματίσουν συνεργεία διάσωσης ώστε να βοηθήσουν με τον τρόπο τους σ’ αυτή την συμφορά που έπληξε τον τόπο, όμως ακόμη κι αυτό τους το αρνήθηκαν.
Μόνο όταν έφτασε στο νησί ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας Παναγιώτης Κανελλόπουλος έδωσε επιτέλους την εντολή στον διοικητή να αφήσει τους φυλακισμένους να βοηθήσουν τους σεισμόπληκτους.

Τα συνεργεία κρατουμένων

Πάντα σύμφωνα με τον κ. Πετράτο, οι φυλακισμένοι έστησαν έναν πρόχειρο σταθμό πρώτων βοηθειών, γιατί υπήρχαν γιατροί ανάμεσά τους, και συγκρότησαν τρεις ομάδες τραυματιοφορέων και δύο ομάδων νεροκουβαλητών. Η έλλειψη νερού, ήταν τις πρώτες ώρες ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, αφού τα πηγάδια είχαν διαλυθεί και η δίψα δυσκόλευε ακόμη περισσότερο τη ζωή των επιζώντων, ειδικά των τραυματισμένων.
Έτσι, οι φυλακισμένοι που ήταν στην συντριπτική τους πλειοψηφία ξένοι, πρόσφεραν απλόχερα την βοήθειά τους στους δοκιμαζόμενους Κεφαλονίτες.

Έστελναν χωροφύλακες αντί για τρόφιμα

Ο κ. Πετράτος αναφέρθηκε και σε ορισμένες συγκλονιστικές μαρτυρίες των ίδιων των κρατουμένων. Σε μία από αυτές κάνουν λόγο για την χαρακτηριστική ολιγωρία της Πολιτείας αλλά και για την απόφασή της να στείλει πρώτα χωροφύλακες και μετά οποιαδήποτε άλλη ανθρωπιστική βοήθεια.
«Ενώ το λιμάνι του Αργοστολιού είχε κατακλυστεί από ξένα πλοία, η απουσία ελληνικών σκαφών ήταν προκλητική (την 1η, 2η μέρα). Αντί η ελληνική κυβέρνηση να στείλει ιατροφαρμακευτικό υλικό , τρόφιμα, μηχανικούς κ.λπ. προτίμησε να στείλει χωροφύλακες. “Το απομεσήμερο φάνηκε και ένα δικό μας αρματαγωγό. Να, είπαμε! Ήρθε και η βοήθεια της κυβέρνησης. Αμ, δε! Κουβάλησε χωροφύλακες. Προπάντων η ασφάλεια!”».
«Η αλήθεια είναι ότι ενισχύθηκε η τοπική χωροφυλακή», επιβεβαιώνει ο κ. Πετράτος, ο οποίος όμως προσθέτει ότι αυτό έγινε «ίσως και για να αποτραπούν τα κρούσματα κλοπής, λεηλασίας κ.λπ. αλλά και για να αντιμετωπιστούν οι αναμενόμενες δίκαιες, εξ αιτίας της κρατικής ολιγωρίας, αντιδράσεις των σεισμόπληκτων κατοίκων».

Τα μικρά παιδιά

«Ιδιαίτερη ήταν η έγνοια των κρατουμένων για τα μικρά παιδιά. Αναφέρουν:
“Το λιγοστό φαγητό μας το μοιράζαμε, στους πιτσιρικάδες ιδιαίτερα, αλλά νερό προμήθευαν κάθε παιδί που τους ζητούσε. Οι ομάδες των νεροκουβαλητάδων ποτέ δεν έφερναν στο στρατόπεδο πλήρη τα δοχεία του νερού, γιατί στο δρόμο της επιστροφής πιτσιρικάδες με κυπελλάκια εκλιπαρούσαν για λίγο νεράκι. Μπορούσε κάποιος να τους αρνηθεί;”»
 
 

Τα τσιγάρα της Φρειδερίκης

Οι κρατούμενοι περιγράφουν:
«Επισκέφτηκε τότε, το σεισμόπληκτο νησί, το βασιλικό ζεύγος και η Φρειδερίκη περπάτησε στους δρόμους. Κάπου στο κέντρο της πόλης συναντήθηκε με ένα από τα συνεργεία των νεροκουβαλητάδων των κρατουμένων.
H Φρειδερίκη στην επίσκεψή της στο Αργοστόλι
Ποιοι είστε εσείς; ρώτησε ο ταγματάρχης-ακόλουθος της Βασίλισσας.
– Συνεργείο πολιτικών κρατουμένων…
Σιωπή…
Δώσ’ τους τσιγάρα, διέταξε στα Γερμανικά
Nicht rauchen (δεν καπνίζουμε), απάντησε ένας νεροκουβαλητής, κι ας ήταν όλοι τους φουγάρα φλεγόμενα.
«Η Φρειδερίκη εμφανώς ζοχαδιασμένη», αφηγείται ο κρατούμενος, «γύρισε την πλάτη της στην ομάδα».

Μετά τα εύσημα, οι φυλακές και ο θάνατος

Η βοήθεια των πολιτικών κρατουμένων στους σεισμόπληκτους του Αργοστολίου ήταν σημαντική και αδιαμφισβήτητη. Ο Ιταλός πλωτάρχης Giovanni Leoni που με τα πλοία του κατέφθασε τότε στο Αργοστόλι για βοήθεια, σε έκθεσή του, έχει εξάρει «το υψηλό ηθικό των πολιτικών κρατουμένων, και ειδικότερα του γιατρού πολιτικού κρατούμενου Μιχάλη Σιγανού».
Και ο κ. Πετράτος καταλήγει:
«Γενικότερα, οι φυλακισμένοι έδειξαν απαράμιλλη ευψυχία και λεβεντιά. Αν και μπορούσαν να λιποτακτήσουν, δεν το έπραξαν. Προτίμησαν να μείνουν και να προσφέρουν την αλληλεγγύη τους στους κατοίκους της πόλης του Αργοστολιού, εκείνης της πόλης που στα χρόνια τους κρατούσε στον κόρφο της, ανεχόταν και συντηρούσε το κάτεργό τους, που με πόνο, βασανιστήρια και εκτελέσεις τους θέριζε.
4 μέρες μετά, την Κυριακή 16 Αυγούστου, η ελληνική κυβέρνηση έστειλε τους φυλακισμένους της Κεφαλονιάς στην Κρήτη, στις φυλακές του Ιτζεδίν, κοντά στα Χανιά, για να συνεχίσουν τη φυλάκιση ή την εκτέλεσή τους.
Το μόνο που είχαν κερδίσει από όλη αυτή την περιπέτεια στην Κεφαλονιά ήταν το προνόμιο στο ταξίδι με το πλοίο Αθηνά να μην φορούν χειροπέδες…

 

Σύνταξη/επιμέλεια: Κεφαλονίτικα Νέα
βασισμένο στην ομιλία του Πέτρου Πετράτου

Προηγούμενο άρθρο

ΣΧΟΛΙΑ

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0