Πανδημία, τέχνη κι εξουσία [Editorial #31]

Πανδημία, τέχνη κι εξουσία [Editorial #31]

Η εξουσία διατηρούσε πάντα πολύ κακή σχέση με την τέχνη. Ανέκαθεν θεωρούσε τους αληθινούς καλλιτέχνες, στην καλύτερη, άχρηστους «λαπάδες» (αξεχαστος Κούβελας) και στη χειρότερη απρόβλεπτους ταραχοποιούς. Γιατί οι αληθινοί καλλιτέχνες έχουν τη δύναμη να κάνουν τους ανθρώπους να σκέφτονται έξω απ’ το πλαίσιο και να ονειρεύονται. Κι αυτό δεν ταιριάζει στην ίδια τη φύση της εξουσίας που είναι βαθιά συντηρητική και συγκεντρωτική. Αυτό ισχύει για όλα τα καθεστώτα, Αριστερά, Δεξιά ή Αριστεροδέξια. Γι’ αυτό και οι αληθινοί καλλιτέχνες είχαν πάντα πολύ κακή σχέση με κάθε μορφής εξουσία.

Δεν είναι τυχαίο που σχεδόν πάντα, όταν ρωτήσεις έναν Έλληνα πολιτικό ποιος είναι ο αγαπημένος του ποιητής, θα αναφέρει τον Ελύτη, τον Σεφέρη και στο «τσακίρ κέφι» τον Καβάφη. Γιατί στην ουσία ερεθίζεται από την αναγνώριση που έλαβε ο ποιητής, ειδικά τη θεσμοθετημένη, κι όχι απ’ το έργο του. Τα Νόμπελ γνωρίζουν και θαυμάζουν, όχι τον Σεφέρη ή τον Ελύτη. Και πού λόγος για πιο σύγχρονους ποιητές και λογοτέχνες με ριζοσπαστικό λόγο κι αισθητική…

Αλλά και το μεγαλύτερο ποσοστό του κόσμου δεν γνωρίζει την αληθινή τέχνη. Γνωρίζει την διασκεδαστική τέχνη που είναι κάτι διαφορετικό. Γι’ αυτό και οι περισσότεροι θαυμάζουν τον Χατζιδάκι για τα τραγούδια που ο ίδιος απέρριψε και αγνοούν αυτά που θα μπορούσαν να τους αποκαλύψουν ή να τους αλλάξουν. Λατρεύουν ή μισούν τον Θεοδωράκη χωρίς να έχουν ακούσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του. Ξέρουν μόνο τα «επαναστατικά» του τραγούδια ενώ υπήρξε πολύ πιο επαναστατικός και ουσιαστικός σε άλλα άγνωστα έργα του. Και αναφέρομαι μόνο στους καταξιωμένους…

Ο πραγματικός λόγος που οι περισσότεροι καλλιτέχνες σήμερα φυτοζωούν δεν είναι μόνο η πανδημία που σαφώς ώθησε τα πράγματα στα άκρα. Είναι ότι η αληθινή τέχνη ξεβολεύει από τις βεβαιότητες μέσα στις οποίες οι περισσότεροι είμαστε αναγκασμένοι να ζούμε. Και φυσικά ξεβολεύει και ανησυχεί την κάθε μορφή εξουσίας.

Οι αληθινοί καλλιτέχνες εδώ και χρόνια ζουν στην ένδεια, γιατί δεν ανταμείβονται επαρκώς. Και δεν ανταμείβονται επαρκώς γιατί ο κόσμος δείχνει να μην τους έχει ανάγκη και η εξουσία τους αγνοεί ή τους εχθρεύεται.

Τα όνειρα περισσεύουν σε ανθρώπους με ευαισθησία και οραματισμό όπως οι καλλιτέχνες, όμως δεν ταιριάζουν στον επίπλαστο «πραγματισμό» που ζούμε. Έναν «πραγματισμό» που προωθεί το ασήμαντο, το εύπεπτο και το εύκολο γιατί φοβάται οτιδήποτε ονειρικό απειλεί να γίνει οραματικό.

Μέσα σ’ όλα αυτά, η πανδημία και οι περιοριστικοί όροι ήρθαν να βάλουν ταφόπλακα σε ό,τι πιο ελπιδοφόρο διαθέτει η Ελλάδα ως κοινωνία και ως πολιτισμός. Και τώρα καλούνται πολιτικά πρόσωπα που δεν έχουν καμία ουσιαστική σχέση με την τέχνη, να την στηρίξουν.

Εύχομαι να υπερβούν τους εαυτούς τους και να το πράξουν.

/ Κεφαλονίτικα Νέα